Vụ kiện xác nhận tư cách người lao động

Án lệ xem xét tổng hợp các yếu tố sau đây khi đánh giá sự phụ thuộc vào sự quản lý của người sử dụng lao động.

• Người sử dụng lao động có quy định cụ thể nội dung công việc và chỉ đạo, giám sát hay không
• Người cung cấp sức lao động có làm việc riêng cho người sử dụng lao động hay không
• Thời gian đi làm, tan làm và địa điểm làm việc có do người sử dụng lao động quyết định hay không
• Ai cung cấp vật tư, thiết bị cần thiết để thực hiện công việc
• Người cung cấp sức lao động có thể thuê bên thứ 3 hay không và các yếu tố khác

Sự phụ thuộc về kinh tế là tình trạng người cung cấp sức lao động phụ thuộc về kinh tế vào người sử dụng lao động, không có tính độc lập và khó có thể được xem là người kinh doanh tự do trên thực tế.

Ví dụ, trường hợp nguồn thu nhập phụ thuộc hoàn toàn vào người sử dụng lao động hoặc cơ chế trả thù lao chịu sự kiểm soát của người sử dụng lao động thuộc phạm vi này.

Tòa án Tối cao Hàn Quốc phán quyết rằng khi xác định một người có phải là người lao động theo Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc hay không, cần xem xét trên thực tế người đó có làm việc trong quan hệ phụ thuộc dưới sự chỉ đạo và giám sát của người sử dụng lao động nhằm nhận tiền lương hay không, thay vì bị ràng buộc bởi hình thức ghi trong hợp đồng như hợp đồng khoán hoặc hợp đồng ủy nhiệm.(Phán quyết ngày 2017. 1. 25. của Tòa án Tối cao Hàn Quốc, vụ án 2015다59146).

Trong vụ việc liên quan đến giảng viên tại học viện thẩm mỹ, dù giảng viên không chịu sự chỉ đạo và giám sát cụ thể về nội dung giảng dạy, đã kê khai thuế thu nhập kinh doanh và không tham gia 4 chế độ bảo hiểm chính, Tòa án vẫn nhận định rằng đây chỉ là đặc điểm của công việc giảng dạy hoặc hình thức do phía người sử dụng lao động quy định, không phải căn cứ để phủ nhận sự phụ thuộc trên thực tế.(Phán quyết ngày 2007. 9. 7. của Tòa án Tối cao Hàn Quốc, vụ án 2006도777)

Các án lệ này xác nhận rằng không thể dễ dàng phủ nhận tư cách người lao động chỉ dựa trên hợp đồng hoặc phương thức xử lý thuế, mà bản chất thực tế của quan hệ mới là yếu tố quan trọng nhất.

Tuy nhiên, tư cách người lao động có thể không được công nhận đối với nơi làm việc chỉ gồm những người thân đang sống cùng nhau, người giúp việc gia đình hoặc trường hợp không có quan hệ phụ thuộc như nhân viên quản lý bảo hiểm bưu điện và nhân viên phục vụ sân golf không ký hợp đồng cung ứng lao động.

Có nhiều trường hợp sử dụng hình thức hợp đồng khoán để phủ nhận tư cách người lao động dù trên thực tế có sự phụ thuộc vào sự quản lý của người sử dụng lao động.

Một trường hợp điển hình là người lao động làm việc theo hình thức thầu phụ nội bộ tại nhà máy của doanh nghiệp lớn nhưng trên thực tế chịu sự chỉ đạo và giám sát trực tiếp của nhà thầu chính; khi đó, quan hệ này có thể bị xem là hợp đồng khoán giả tạo.

Đặc biệt, hoạt động phái cử lao động có thể được doanh nghiệp phái cử vận hành hợp pháp, nhưng cũng có trường hợp doanh nghiệp sử dụng lao động vi phạm các điều kiện của luật Hàn Quốc về lao động phái cử, trực tiếp sử dụng người lao động nhưng ngụy tạo thành quan hệ hợp đồng với doanh nghiệp phái cử.

Trong trường hợp này, người lao động có thể khởi kiện doanh nghiệp thực tế sử dụng lao động để yêu cầu xác nhận tư cách người lao động.

Phán quyết ngày 2020.3.26. của Tòa án Tối cao Hàn Quốc, vụ án 2017다217724, 217731

Người lao động thuộc doanh nghiệp hợp tác nội bộ đã ký hợp đồng khoán với Công ty H, doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh ô tô cùng các sản phẩm khác, làm việc tại viện nghiên cứu của công ty này và yêu cầu xác nhận tư cách người lao động đối với Công ty H.

Tòa án Tối cao Hàn Quốc nhận định rằng sau khi được doanh nghiệp hợp tác tuyển dụng, những người lao động này được phái cử đến viện nghiên cứu của Công ty H và chịu sự chỉ đạo, mệnh lệnh của công ty, do đó tồn tại quan hệ phái cử lao động.

Ngoài ra, Công ty H phát sinh nghĩa vụ trực tiếp tuyển dụng người lao động kể từ ngày liền sau ngày kết thúc thời hạn 2 năm tính từ ngày bắt đầu lao động phái cử; Tòa án Tối cao Hàn Quốc đồng tình với nhận định của tòa cấp dưới rằng Công ty H có nghĩa vụ bồi thường khoản tiền tương đương tiền lương do không thực hiện nghĩa vụ trực tiếp tuyển dụng.

Nhân viên giao hàng, giáo viên dạy học theo tài liệu và tài xế lái xe thuê có thể được xem là người lao động không chính thức làm việc dưới sự chỉ đạo và giám sát thực tế của người sử dụng lao động dù đã đăng ký là “người kinh doanh tự do”.

Dù được ghi là “hộ kinh doanh cá thể” trong hợp đồng, họ vẫn có thể được xem là người lao động nếu quan hệ thực tế cho thấy có sự phụ thuộc.

Phán quyết ngày 2019.4.23. của Tòa án Tối cao Hàn Quốc, vụ án 2016다277538

Phán quyết này liên quan đến vụ việc những người làm công việc phát thư tại nhà theo hợp đồng ủy thác giao nhận bưu phẩm ký với người đứng đầu bưu điện trực thuộc Cơ quan Bưu chính Hàn Quốc đã yêu cầu Nhà nước Hàn Quốc xác nhận tư cách người lao động.

Tòa án Tối cao Hàn Quốc đồng tình với nhận định của tòa cấp dưới rằng họ là người lao động cung cấp sức lao động dưới sự chỉ đạo và giám sát của Cơ quan Bưu chính Hàn Quốc trong quan hệ phụ thuộc.

Nếu tòa án công nhận tư cách người lao động, người sử dụng lao động sẽ phát sinh nghĩa vụ trả tiền lương, trợ cấp thôi việc và tiền phép năm theo Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc.

Nếu việc sa thải trái pháp luật được công nhận, các vấn đề như tuyên bố việc sa thải vô hiệu, yêu cầu khôi phục vị trí làm việc cũ và thanh toán tiền lương còn nợ cũng sẽ được xem xét.

Khi tư cách người lao động được xác nhận, nghĩa vụ đăng ký 4 chế độ bảo hiểm chính cũng có thể được áp dụng hồi tố, làm tăng đáng kể nghĩa vụ của người sử dụng lao động.

Kết quả của vụ kiện xác nhận tư cách người lao động có thể khác nhau đáng kể tùy theo tình tiết thực tế.

Do cần chứng minh quan hệ phụ thuộc thực tế vào người sử dụng lao động thay vì chỉ dựa vào nội dung hợp đồng, việc thu thập chứng cứ từ giai đoạn đầu với sự tư vấn của chuyên gia như chuyên viên quan hệ lao động hoặc luật sư về pháp luật lao động có ý nghĩa quan trọng.

Vụ kiện xác nhận tư cách người lao động không chỉ liên quan đến tranh chấp hợp đồng lao động mà còn là một cơ chế pháp lý bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động, đồng thời giúp người sử dụng lao động điều chỉnh cơ cấu sử dụng lao động trái pháp luật.

Tuy nhiên, nếu quan hệ lao động giữa các bên đã rõ ràng hoặc không có tranh chấp đáng kể về tình tiết thực tế, các bên cũng có thể đạt được thỏa thuận về bồi thường bằng tiền, ký lại hợp đồng hoặc phương án khác để đi đến việc rút đơn kiện.

Khi có nghi vấn về tư cách người lao động, các bên có thể tham khảo ý kiến của chuyên viên quan hệ lao động hoặc luật sư về pháp luật lao động để xem xét việc khởi kiện và chuẩn bị phương án pháp lý nhằm bảo vệ quyền của mình.