Tác phẩm

Trong môi trường số, chỉ với vài cú nhấp chuột, bất kỳ ai cũng có thể sao chép hoặc chia sẻ tác phẩm qua Internet.

Dù vậy, việc sao chép, phân phối hoặc đăng tải tác phẩm của người khác lên Internet mà không được phép rõ ràng là hành vi xâm phạm quyền tác giả và có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý.

Đặc biệt, tình trạng sử dụng trái phép hình ảnh, bản ghi âm, video và bài viết của người khác trên blog, YouTube, mạng xã hội… diễn ra khá thường xuyên. Một số người còn lầm tưởng rằng chỉ cần viện dẫn nguyên tắc sử dụng hợp lý hoặc ghi rõ nguồn là có thể tự do sử dụng.

Tuy nhiên, nếu không đáp ứng các điều kiện sử dụng hợp lý theo 「Luật Quyền tác giả Hàn Quốc」, hành vi đó vẫn bị coi là sử dụng trái phép và khó tránh khỏi trách nhiệm dân sự, hình sự.

Vì vậy, khi sử dụng tác phẩm của người khác, cần xin phép trước; trong trường hợp cần thiết, trả phí bản quyền hoặc tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện sử dụng do chủ sở hữu quyền tác giả đưa ra.

Để làm được điều này, trước khi đăng tải nội dung, nên xác minh quyền và kiểm tra xem tác phẩm có được phát hành theo giấy phép mở hay không.

Chuyển thể, phối khí, biên tập hoặc diễn giải lại tác phẩm gốc để tạo ra một tác phẩm dưới hình thức mới được gọi là làm tác phẩm phái sinh.

Trong quá trình này, nếu làm hoặc phân phối tác phẩm phái sinh mà không có sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả của tác phẩm gốc, hành vi đó sẽ cấu thành xâm phạm quyền tác giả và có thể dẫn đến tranh chấp pháp lý.

Vấn đề này đặc biệt hay gặp khi biên tập video, lấy mẫu (sampling) âm nhạc, sáng tác fan art hoặc sản xuất nội dung nhại (parody).

Để phòng ngừa, cần được chủ sở hữu quyền tác giả của tác phẩm gốc cho phép rõ ràng về việc làm và sử dụng tác phẩm phái sinh, đồng thời ghi cụ thể trong hợp đồng các nội dung như mục đích sử dụng, phạm vi sử dụng, điều kiện phân chia doanh thu.

Đặc biệt, nếu dự kiến sử dụng vào mục đích thương mại, tiêu chí đánh giá pháp lý thường khắt khe hơn. Vì vậy, nên tham khảo ý kiến chuyên gia pháp lý về quyền tác giả từ trước để đảm bảo an toàn.

Gần đây, cùng với sự phát triển nhanh chóng của hình ảnh, bản ghi âm, văn bản, video do AI tạo ra và nội dung NFT (token không thể thay thế), tranh luận về việc áp dụng pháp luật quyền tác giả ngày càng nhiều.

Đối với nội dung AI, chỉ những sản phẩm thể hiện “tính sáng tạo của con người” mới được công nhận là tác phẩm. Vì vậy, về nguyên tắc, sản phẩm chỉ do AI tạo ra không được bảo hộ quyền tác giả. Tuy nhiên, nếu con người tham gia vào quá trình sáng tạo, phần thể hiện sự sáng tạo của con người vẫn có thể được bảo hộ.

Đối với nội dung NFT, quyền sở hữu NFT và quyền tác giả là hai quyền riêng biệt. Vì vậy, cần làm rõ rằng sở hữu NFT không đồng nghĩa với việc có quyền tác giả đối với nội dung đó.

Do đó, khi sản xuất nội dung AI hoặc phát hành NFT, cần ghi cụ thể trong hợp đồng các nội dung như: ai là chủ sở hữu quyền tác giả, đã được chủ sở hữu quyền tác giả cho phép sử dụng hay chưa, cơ cấu phân chia doanh thu; đồng thời rà soát pháp lý từ trước để phòng ngừa tranh chấp.

Đặc biệt, trong các giao dịch mang tính toàn cầu, có thể phát sinh xung đột với pháp luật quyền tác giả của nước ngoài. Vì vậy, cũng cần tìm hiểu trước quy định của từng quốc gia liên quan.

Việc chuyển thể, nhập khẩu, phân phối nội dung nước ngoài hoặc cung cấp nội dung đó qua nền tảng trực tuyến chịu sự điều chỉnh của pháp luật quyền tác giả của từng quốc gia và các điều ước quốc tế.

Do mỗi quốc gia có quy định khác nhau về phạm vi bảo hộ, thời hạn bảo hộ và sử dụng hợp lý, cùng một hành vi có thể hợp pháp ở nước này nhưng lại vi phạm pháp luật ở nước khác.

Đặc biệt, khi làn sóng Hallyu ngày càng lan rộng ra thế giới và các nền tảng OTT phân phối nội dung mạnh mẽ trên toàn cầu, nguy cơ xảy ra những tranh chấp này cũng tăng nhanh.

Vì vậy, khi sử dụng nội dung nước ngoài hoặc xuất khẩu nội dung, cần kiểm tra pháp luật quyền tác giả và các điều ước quốc tế được áp dụng tại quốc gia liên quan, đồng thời nhờ chuyên gia pháp lý tại nước sở tại rà soát.

Trong hợp đồng phân phối nội dung, nên quy định rõ tòa án có thẩm quyền, pháp luật áp dụng và thủ tục giải quyết tranh chấp để chủ động ứng phó khi phát sinh tranh chấp quốc tế.

Quyền tác giả phát sinh ngay khi tác phẩm được sáng tạo, kéo theo nhiều vấn đề pháp lý như chủ sở hữu quyền tác giả, cấp phép sử dụng, làm tác phẩm phái sinh, sử dụng hợp lý và sử dụng ở nước ngoài.

Đặc biệt, trong môi trường số, việc sao chép, biên tập và truyền tải ngày càng dễ dàng. Rủi ro pháp lý trong các lĩnh vực mới như nội dung AI, NFT và metaverse cũng đang gia tăng nhanh chóng.

Vì vậy, trong toàn bộ quá trình sản xuất, sử dụng, phân phối và thương mại hóa tác phẩm, cần rà soát pháp lý từ trước, soạn thảo hợp đồng và xác định rõ quan hệ quyền. Bên cạnh đó, sự hỗ trợ của chuyên gia pháp lý đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa tranh chấp và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp.

Đội ngũ luật sư chuyên môn của Daeryun, giàu kinh nghiệm thương lượng và giải quyết các vụ việc liên quan đến tác phẩm, sẽ trực tiếp trao đổi với khách hàng để đề xuất phương án giải quyết phù hợp, đồng thời hỗ trợ đăng ký quyền tác giả, ứng phó với hành vi xâm phạm, rà soát hợp đồng, v.v.

Daeryun luôn cập nhật và chủ động ứng phó với các quy định của cơ quan nhà nước liên quan đến tranh chấp sở hữu trí tuệ và tác phẩm. Quý khách có nhu cầu tư vấn chuyên sâu có thể đặt lịch 🔗tư vấn pháp lý với luật sư doanh nghiệp.

▶Các điểm pháp lý quan trọng cần lưu ý về tác phẩm