Vụ kiện xâm phạm quyền tác giả | Phân tích các vụ kiện liên quan đến OpenAI, Anthropic và các doanh nghiệp AI khác

Các vụ kiện xâm phạm quyền tác giả đang diễn ra ngày càng nhiều trên toàn thế giới.

Cùng với sự phát triển nhanh chóng chưa từng có của công nghệ trí tuệ nhân tạo trong thời gian gần đây, việc sử dụng trái phép nội dung được bảo hộ quyền tác giả trong lượng dữ liệu khổng lồ dùng để huấn luyện AI đang trở thành một vấn đề pháp lý nghiêm trọng trên toàn cầu.

Đặc biệt, các vụ kiện xâm phạm quyền tác giả liên quan đến AI tại Hoa Kỳ và Đức đang có ảnh hưởng đáng kể đến việc xác lập tiêu chuẩn bảo vệ quyền của người sáng tạo và định hình hệ sinh thái tương lai của ngành AI.

Bài viết xem xét các vụ kiện xâm phạm quyền tác giả liên quan đến AI, tập trung vào phán quyết của Tòa án khu vực München, Đức về “ChatGPT” của OpenAI và vụ dàn xếp trong vụ kiện tập thể đối với Anthropic tại Tòa án liên bang California, Hoa Kỳ.

Phán quyết của tòa án Đức phản ánh định hướng bảo hộ quyền tác giả nghiêm ngặt của châu Âu trước sự phát triển của công nghệ AI.

Tòa án xác định rằng bản thân việc “ghi nhớ” lời bài hát được bảo hộ quyền tác giả trong quá trình huấn luyện AI để có thể “tái tạo” hoặc “xuất nguyên văn” khi cần là hành vi sao chép xâm phạm quyền khai thác của chủ thể quyền tác giả.

Nhận định này có thể được hiểu là nếu mô hình AI không chỉ trích xuất mẫu từ dữ liệu mà trên thực tế còn có khả năng lưu trữ và tái hiện phần cốt lõi của tác phẩm gốc thì bản thân hoạt động huấn luyện có thể bị coi là hành vi xâm phạm quyền tác giả.

Phán quyết này cũng phù hợp với định hướng của Chỉ thị về quyền tác giả của Liên minh châu Âu (EU) và được dự đoán sẽ làm thay đổi phương thức lựa chọn, quản lý dữ liệu huấn luyện của các doanh nghiệp AI tại châu Âu.

Các phán quyết và thỏa thuận dàn xếp tiêu biểu tại hai quốc gia có thể trở thành cơ sở để mọi doanh nghiệp phát triển hoặc sử dụng công nghệ AI xác định những vấn đề pháp lý cần lưu ý và xây dựng phương án ứng phó thực tế.

1) Bảo đảm “tính hợp pháp” của việc thu thập dữ liệu

• Nâng cao nhận thức về rủi ro : Việc tải xuống và sử dụng tài liệu được bảo hộ quyền tác giả sao chép bất hợp pháp để huấn luyện có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với trách nhiệm bồi thường thiệt hại đáng kể do vụ kiện xâm phạm quyền tác giả quy mô lớn và nguy cơ tổn hại uy tín
• Chủ động quản lý giấy phép : Cần xây dựng quy trình và chính sách nội bộ để có được giấy phép, đồng thời sử dụng các nguồn hợp pháp ngay từ giai đoạn thu thập dữ liệu
• Đàm phán với chủ thể quyền tác giả : Khi sử dụng nội dung được bảo hộ quyền tác giả như âm nhạc, video và tác phẩm văn học, cần đàm phán với chủ thể quyền tác giả và ký kết hợp đồng cấp phép sử dụng rõ ràng

2) Quản lý quyền tác giả đối với hoạt động huấn luyện và sản phẩm đầu ra của AI

• Rà soát pháp lý đối với hoạt động huấn luyện : Trong giai đoạn phát triển mô hình, cần nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật và chính sách nhằm giảm khả năng nội dung cụ thể được bảo hộ quyền tác giả bị tái tạo trong sản phẩm đầu ra
• Làm rõ chủ thể chịu trách nhiệm đối với sản phẩm đầu ra : Cần xây dựng chính sách xác định rõ trách nhiệm xâm phạm nếu sản phẩm do AI tạo ra theo câu lệnh của người dùng sao chép hoặc tương tự đáng kể với tác phẩm hiện có

3) Ứng phó có chiến lược với xu hướng quản lý toàn cầu

• Hiểu sự khác biệt giữa pháp luật của từng quốc gia : Cần hiểu rõ sự khác biệt giữa pháp luật các quốc gia, chẳng hạn định hướng bảo hộ quyền tác giả nghiêm ngặt tại châu Âu và xu hướng giải thích nguyên tắc sử dụng hợp lý tại Hoa Kỳ
• Liên tục theo dõi xu hướng : Trước những thay đổi nhanh chóng của pháp luật về quyền tác giả liên quan đến AI, cần theo dõi các vụ kiện xâm phạm quyền tác giả, sửa đổi pháp luật và diễn biến án lệ để có phương án ứng phó linh hoạt

Phán quyết của Tòa án khu vực München, Đức đối với OpenAI và vụ dàn xếp của Anthropic tại Tòa án liên bang California, Hoa Kỳ cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề quyền tác giả và phạm vi trách nhiệm pháp lý trong ngành AI đã trở thành lĩnh vực không thể xem nhẹ.

Trong bối cảnh việc bảo đảm tính hợp pháp của dữ liệu làm nền tảng cho công nghệ AI đã trở thành điều kiện thiết yếu đối với sự phát triển bền vững của doanh nghiệp, doanh nghiệp cần nắm bắt xu hướng của các vụ kiện xâm phạm quyền tác giả trên toàn cầu và có thể xem xét sử dụng dịch vụ tư vấn pháp luật về quyền tác giả khi cần thiết.

Trường hợp cần đánh giá chi tiết hơn về rủi ro pháp lý và tư vấn phù hợp liên quan đến hoạt động kinh doanh AI, doanh nghiệp có thể yêu cầu tư vấn.