M&A startup

M&A startup thường được tiến hành qua các giai đoạn sau.

Giao dịch có thể được thực hiện dưới hình thức mua cổ phần, sáp nhập hoặc chuyển nhượng hoạt động kinh doanh; thủ tục pháp lý và rủi ro áp dụng đối với từng hình thức có sự khác biệt đáng kể.

Vì vậy, trong M&A startup, việc lựa chọn hình thức giao dịch có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả.

▶ Thủ tục và thời gian tương đối ngắn hơn so với IPO

▶ Khả năng thu hồi tiền sớm cho người sáng lập và nhà đầu tư

▶ Ít áp lực hơn về quy mô doanh nghiệp và điều kiện tài chính

▶ Khả năng mở rộng kinh doanh thông qua việc kết hợp với tập đoàn lớn hoặc nhà đầu tư chiến lược

Vì những lý do này, M&A thường được xem xét như một chiến lược thoái vốn có tính thực tiễn đối với các startup mà việc niêm yết chưa khả thi xét về quy mô thị trường hoặc tiềm năng tăng trưởng.

▶ Khả năng phát sinh chênh lệch giữa giá mua lại và số tiền thực nhận

▶ Rủi ro từ cơ cấu thanh toán có điều kiện như earn-out hoặc thanh toán theo đợt

▶ Khả năng mất quyền quản lý điều hành hoặc bị thu hẹp vai trò sau khi mua lại

▶ Giảm lợi ích của người sáng lập do các điều khoản ưu tiên dành cho nhà đầu tư

M&A cũng không phải là một quy trình kết thúc ngay khi hợp đồng được ký kết.

Trong quá trình tích hợp sau mua lại (PMI), nhiều vấn đề có thể phát sinh như xung đột văn hóa tổ chức, nhân sự rời đi hoặc thay đổi định hướng kinh doanh; vì vậy, việc thiết kế cơ cấu và xem xét pháp lý từ trước là cần thiết.

Có thể xem M&A startup là giao dịch mà kết quả thực chất được quyết định bởi cơ cấu, điều kiện và đối tác giao dịch, chứ không chỉ bởi mức giá bán.

M&A thân thiện là giao dịch mua bán và sáp nhập được tiến hành trên cơ sở bên mua và công ty mục tiêu thảo luận trước về điều kiện, cơ cấu mua lại và đạt được sự đồng thuận.

Phần lớn các giao dịch M&A startup được tiến hành với sự đồng ý của ban lãnh đạo và các cổ đông lớn; mục đích mua lại, điều kiện giao dịch và phương hướng vận hành sau mua lại đều được điều chỉnh thông qua đàm phán.

M&A thân thiện có các đặc điểm chính sau đây.

Đặc biệt, do công nghệ, nhân lực và mô hình kinh doanh là những tài sản cốt lõi của startup, một thương vụ mua lại không có sự hợp tác của người sáng lập và nhân sự chủ chốt khó có thể bảo đảm giá trị thực chất.

Đây là giao dịch mua bán và sáp nhập trong đó bên mua tìm cách giành quyền quản lý điều hành bằng cách mua cổ phần mà không có sự đồng ý của ban lãnh đạo hoặc hội đồng quản trị công ty mục tiêu.

M&A thù địch có các đặc điểm sau đây.

Do đó, M&A thù địch được đánh giá là giao dịch có rủi ro cao trong thực tiễn vì khả năng thành công không chắc chắn và nguy cơ dẫn đến tranh chấp lớn.

Đặc biệt, tại các startup, cổ phần thường tập trung vào người sáng lập và một số ít cổ đông, đồng thời thường có cơ chế phòng vệ trong thỏa thuận giữa các cổ đông, nên M&A thù địch trong nhiều trường hợp khó được thực hiện trên thực tế.

Mua cổ phần là phương thức được sử dụng phổ biến nhất trong M&A startup.

Giao dịch được thực hiện bằng cách mua cổ phần hiện hữu của các cổ đông hiện tại hoặc mua cổ phần mới do công ty phát hành.

Mua cổ phần hiện hữu là phương thức cổ đông hiện tại bán số cổ phần mình nắm giữ, có ưu điểm là người sáng lập và nhà đầu tư có thể thu hồi tiền ngay.

Mua cổ phần mới phát hành là cơ cấu trong đó bên mua trực tiếp đầu tư vốn vào công ty. Vốn điều lệ của công ty tăng lên nhưng các cổ đông hiện tại không thoái vốn ngay.

Trong thực tiễn, cơ cấu kết hợp giữa cổ phần hiện hữu và cổ phần mới phát hành được sử dụng khá phổ biến.

Phương thức mua cổ phần có đặc điểm là thủ tục tương đối đơn giản vì chỉ thay đổi cơ cấu sở hữu mà vẫn duy trì tư cách pháp nhân.

Sáp nhập là phương thức kết hợp từ hai công ty trở lên thành một công ty và phải tuân theo các thủ tục nghiêm ngặt theo Luật Thương mại của Hàn Quốc.

Có hai hình thức sáp nhập.

Khi sáp nhập, toàn bộ quyền và nghĩa vụ của công ty bị mua lại được kế thừa; quan hệ lao động, hợp đồng và các khoản nợ cũng được chuyển giao.

Thủ tục sáp nhập phải trải qua nhiều bước pháp lý như nghị quyết đặc biệt của đại hội đồng cổ đông, thủ tục bảo vệ chủ nợ và đăng ký nên thường tốn nhiều thời gian và chi phí hơn.

Tuy nhiên, nếu đáp ứng các điều kiện, giao dịch cũng có thể được tiến hành theo thủ tục sáp nhập giản tiện hoặc sáp nhập quy mô nhỏ theo pháp luật Hàn Quốc.

▶ Thủ tục

Chuyển nhượng hoạt động kinh doanh là phương thức chỉ tiếp nhận có chọn lọc một hoạt động kinh doanh hoặc tài sản cụ thể mà không mua cổ phần hay tiếp nhận tư cách pháp nhân của công ty.

Đặc điểm nổi bật nhất của phương thức này là về nguyên tắc, bên mua không kế thừa các khoản nợ tiềm ẩn của công ty bị mua lại.

Bên mua có thể chỉ mua hoạt động kinh doanh và tài sản cần thiết, nên phương thức này có thể thuận lợi hơn về mặt quản lý rủi ro.

Tuy nhiên, nếu nhận chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần quan trọng của hoạt động kinh doanh thì cần có nghị quyết đặc biệt của đại hội đồng cổ đông; việc kế thừa quan hệ lao động và phạm vi chuyển giao hợp đồng cũng phải được quy định cụ thể trong hợp đồng.

Đối với phương thức chuyển nhượng hoạt động kinh doanh, mức độ hoàn thiện của việc thiết kế cơ cấu hợp đồng ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả giao dịch.

Hoán đổi toàn bộ cổ phần là phương thức trong đó các cổ đông của công ty bị mua lại chuyển toàn bộ cổ phần đang nắm giữ cho công ty mua lại và nhận cổ phần của công ty mua lại thay cho tiền mặt.

Phương thức này có ưu điểm là giảm áp lực chi tiền mặt đối với công ty mua lại, đồng thời đưa các cổ đông của công ty bị mua lại trở thành những bên có lợi ích gắn bó lâu dài.

Tuy nhiên, do giá trị và tính thanh khoản của cổ phần công ty mua lại có ý nghĩa quan trọng, phương thức này không được sử dụng thường xuyên trong thực tiễn M&A startup.

Phương thức này chủ yếu được sử dụng ở phạm vi hạn chế trong cơ cấu của tập đoàn lớn hoặc công ty mẹ nắm giữ cổ phần.

Thẩm định pháp lý trong M&A startup không chỉ là việc kiểm tra thủ tục mà còn là quá trình cốt lõi để đánh giá tính ổn định của giao dịch.

Cơ cấu sở hữu cổ phần và hợp đồng đầu tư, hiệu lực của các hợp đồng kinh doanh chính, khả năng phát sinh tranh chấp, quan hệ nhân sự và lao động cũng như tình trạng xác lập quyền sở hữu trí tuệ đều là những yếu tố có thể lập tức trở thành vấn đề sau khi mua lại.

Đặc biệt, đối với startup dựa trên công nghệ hoặc nền tảng, hệ thống quản lý quyền sở hữu trí tuệ và việc tuân thủ các quy định về thông tin cá nhân thường dẫn đến điều chỉnh điều kiện hoặc thay đổi cơ cấu giao dịch.

Trong M&A, phương thức thanh toán có ý nghĩa quan trọng hơn quy mô của giá mua lại.

Tùy theo phương thức giao dịch như mua cổ phần, thanh toán bằng tiền mặt hoặc cơ cấu thanh toán có điều kiện, tác động về thuế, kế toán và số tiền thực nhận có thể khác biệt đáng kể.

Đặc biệt, đối với cơ cấu thanh toán phụ thuộc vào việc đáp ứng các điều kiện, sự bất định có thể tiếp tục tồn tại ngay cả sau khi chuyển giao quyền quản lý điều hành, nên cần xác lập tiêu chí cụ thể ở giai đoạn hợp đồng.

M&A startup có thể kéo theo nhiều quy định và nghĩa vụ khai báo khác nhau tùy theo đặc điểm ngành nghề.

Các hạn chế đối với đầu tư nước ngoài, quy định về thương mại công bằng và điều kiện cấp phép theo từng ngành ảnh hưởng trực tiếp đến lịch trình và cơ cấu giao dịch.

Nếu tiến hành giao dịch mà không xem xét trước, không thể loại trừ khả năng việc hoàn tất bị trì hoãn hoặc giao dịch không thể thực hiện.

M&A không phải là giao dịch kết thúc ngay khi hợp đồng được ký kết.

Những xung đột ngoài dự kiến có thể phát sinh trong quá trình vận hành tổ chức, duy trì nhân sự và điều chỉnh định hướng kinh doanh sau mua lại.

Nếu không xem xét trước các rủi ro trong quá trình tích hợp này, giao dịch có thể khó đạt được kết quả thực chất ngay cả khi đã hoàn tất.