MỤC LỤC
- 1. Thù lao của thành viên hội đồng quản trị | Cơ cấu pháp lý và xu hướng án lệ gần đây
- - Căn cứ pháp lý và tính bắt buộc của quy định về thù lao của thành viên hội đồng quản trị
- - Phạm vi thù lao của thành viên hội đồng quản trị
- - Những thay đổi chính trong xu hướng án lệ gần đây
- 2. Thù lao của thành viên hội đồng quản trị | Sự cần thiết của nghị quyết đại hội đồng cổ đông và nghị quyết hội đồng quản trị
- - Đánh giá việc chi trả thù lao khi không có nghị quyết của đại hội đồng cổ đông
- - Cơ cấu phê duyệt mức trần thù lao và các giới hạn
- - Xu hướng đánh giá gần đây đối với trường hợp không có nghị quyết của hội đồng quản trị
- 3. Thù lao của thành viên hội đồng quản trị | Trách nhiệm pháp lý phát sinh khi chi trả trái pháp luật
- - Trách nhiệm hoàn trả khoản lợi bất chính
- - Hệ quả pháp lý của việc mở rộng hạn chế quyền biểu quyết
- - Hệ quả pháp lý của khiếm khuyết trong nghị quyết
- 4. Thù lao của thành viên hội đồng quản trị | Những vấn đề trọng yếu doanh nghiệp cần rà soát
- - Danh mục kiểm tra
- - Hỗ trợ của nhóm pháp lý doanh nghiệp
1. Thù lao của thành viên hội đồng quản trị | Cơ cấu pháp lý và xu hướng án lệ gần đây
Thù lao của thành viên hội đồng quản trị là lĩnh vực gắn trực tiếp với cơ cấu quản trị công ty và được điều chỉnh chặt chẽ bởi Luật Thương mại của Hàn Quốc cùng các án lệ.
Đặc biệt, các án lệ gần đây đang phát triển theo hướng tăng cường trách nhiệm đối với hành vi vi phạm thủ tục chi trả thù lao, qua đó ảnh hưởng đến toàn bộ cơ cấu ra quyết định nội bộ của doanh nghiệp.
Căn cứ pháp lý và tính bắt buộc của quy định về thù lao của thành viên hội đồng quản trị
Điều 388 Luật Thương mại của Hàn Quốc quy định rằng nếu điều lệ công ty không ấn định mức thù lao của thành viên hội đồng quản trị thì mức thù lao đó phải được quyết định bằng nghị quyết của đại hội đồng cổ đông. Đây là quy định bắt buộc nhằm ngăn ngừa việc thành viên hội đồng quản trị mưu cầu lợi ích cá nhân liên quan đến thù lao của mình, đồng thời bảo vệ lợi ích của công ty, cổ đông và chủ nợ của công ty. Vì vậy, nếu điều lệ quy định thù lao của thành viên hội đồng quản trị phải được quyết định bằng nghị quyết của đại hội đồng cổ đông thì thành viên đó không thể thực hiện quyền yêu cầu trả thù lao khi không có chứng cứ xác nhận đại hội đồng cổ đông đã thông qua nghị quyết về mức tiền, phương thức và thời điểm chi trả. Trong trường hợp này, “thù lao của thành viên hội đồng quản trị” bao gồm mọi khoản được trả để đền đáp việc thực hiện nhiệm vụ, bất kể tên gọi như lương tháng hoặc tiền thưởng. Các khoản tiền công ty chi trả dựa trên kết quả kinh doanh dưới tên gọi thưởng theo kết quả, thưởng đặc biệt theo kết quả hoặc nhằm tạo động lực đạt được thành tích cũng thuộc phạm vi này.
Điều 388 Luật Thương mại của Hàn Quốc quy định rằng “nếu điều lệ công ty không ấn định mức thù lao của thành viên hội đồng quản trị thì mức thù lao đó phải được quyết định bằng nghị quyết của đại hội đồng cổ đông”.
Quy định này được giải thích là quy định bắt buộc. Theo Phán quyết số 2018다290436 do Tòa án Tối cao Hàn Quốc tuyên ngày 9. 4. 2020, việc phê chuẩn sau đó hoặc chỉ có thỏa thuận nội bộ khó có thể khắc phục khiếm khuyết về thủ tục.
Tính bắt buộc của quy định này xuất phát từ các mục đích sau đây.
• Ngăn tài sản của công ty bị chuyển ra ngoài một cách tùy tiện
• Bảo vệ lợi ích của cổ đông và chủ nợ
Theo đó, thù lao của thành viên hội đồng quản trị có thể được xem là một cơ chế kiểm soát trong cơ cấu quản trị công ty.
Phạm vi thù lao của thành viên hội đồng quản trị
Phân loại | Có thuộc phạm vi hay không | Tiêu chí đánh giá |
Lương năm | Có | Thù lao cơ bản |
Phụ cấp | Có | Khoản chi trả liên quan đến nhiệm vụ |
Tiền thưởng | Có | Gắn với kết quả |
Thưởng đặc biệt theo kết quả | Có | Khoản trả cho việc thực hiện nhiệm vụ |
Trợ cấp thôi việc | Có | Khoản trả cho thời gian đương nhiệm |
Phạm vi thù lao của thành viên hội đồng quản trị được xác định theo bản chất thực tế, không phụ thuộc vào tên gọi.
Theo Phán quyết số 2018다290436 do Tòa án Tối cao Hàn Quốc tuyên ngày 9. 4. 2020, khoản thưởng đặc biệt theo kết quả cũng được xem là thù lao nếu được chi trả để đền đáp việc thực hiện nhiệm vụ của thành viên hội đồng quản trị.
Tòa án Tối cao Hàn Quốc cũng nhất quán xác định rằng trợ cấp thôi việc thuộc phạm vi thù lao của thành viên hội đồng quản trị vì đây là khoản được trả để đền đáp việc thực hiện nhiệm vụ trong thời gian đương nhiệm.
Những thay đổi chính trong xu hướng án lệ gần đây
Tổng hợp xu hướng án lệ gần đây cho thấy các quy định về thù lao của thành viên hội đồng quản trị đang thay đổi theo những hướng sau.
• Phạm vi khái niệm thù lao tiếp tục được mở rộng theo bản chất thực tế
• Tăng cường trách nhiệm đối với hành vi vi phạm thủ tục
• Mở rộng phạm vi hạn chế quyền biểu quyết của người có lợi ích liên quan
Đặc biệt, theo Phán quyết số 2025다210138 do Tòa án Tối cao Hàn Quốc tuyên ngày 24. 4. 2025, cổ đông đồng thời là thành viên hội đồng quản trị được xác định là người có lợi ích đặc biệt ngay cả đối với nghị quyết về mức trần thù lao nên quyền biểu quyết của người này bị hạn chế.
Phán quyết này được đánh giá là áp dụng sự kiểm soát nghiêm ngặt hơn đối với cơ cấu thông qua nghị quyết về thù lao vốn trước đây tương đối ít bị hạn chế.
Xu hướng này đang tiếp tục ảnh hưởng đến toàn bộ cơ cấu quyết định thù lao của doanh nghiệp.
2. Thù lao của thành viên hội đồng quản trị | Sự cần thiết của nghị quyết đại hội đồng cổ đông và nghị quyết hội đồng quản trị
Thù lao của thành viên hội đồng quản trị về cơ bản phải được quyết định bằng nghị quyết của đại hội đồng cổ đông, nhưng có thể được ủy quyền cho hội đồng quản trị trong một phạm vi nhất định.
Nếu không đáp ứng các thủ tục này, căn cứ pháp lý của việc chi trả thù lao có thể không được công nhận.
Đánh giá việc chi trả thù lao khi không có nghị quyết của đại hội đồng cổ đông
Về nguyên tắc, thù lao của thành viên hội đồng quản trị phải được quyết định bằng nghị quyết của đại hội đồng cổ đông. Nếu không thực hiện thủ tục này, quyền yêu cầu trả thù lao có thể không được công nhận.
Tòa án Tối cao Hàn Quốc xác định rằng thành viên hội đồng quản trị có trách nhiệm chứng minh sự tồn tại của nghị quyết đại hội đồng cổ đông (Phán quyết số 2015다213308 do Tòa án Tối cao Hàn Quốc tuyên ngày 10. 9. 2015), đồng thời cho rằng thù lao được chi trả khi không có nghị quyết thuộc đối tượng phải hoàn trả với tư cách khoản lợi bất chính (Phán quyết số 2018다290436 do Tòa án Tối cao Hàn Quốc tuyên ngày 9. 4. 2020).
Xu hướng án lệ này được giải thích theo hướng khó có thể khắc phục khiếm khuyết về thủ tục chỉ bằng việc phê chuẩn sau đó hoặc thỏa thuận nội bộ.
Cơ cấu phê duyệt mức trần thù lao và các giới hạn
Trong thực tiễn, đại hội đồng cổ đông thường chỉ phê duyệt tổng mức thù lao và ủy quyền cho hội đồng quản trị quyết định thù lao của từng người.
Tòa án Tối cao Hàn Quốc cho rằng cơ cấu này được phép áp dụng, nhưng việc ủy quyền cho hội đồng quản trị chỉ có thể được thực hiện trong phạm vi cụ thể và không cho phép ủy quyền chung chung.
Xu hướng đánh giá gần đây đối với trường hợp không có nghị quyết của hội đồng quản trị
Đối với thù lao của thành viên hội đồng quản trị được chi trả mà không có nghị quyết của hội đồng quản trị, các tòa án cấp dưới có xu hướng xác định đây là khoản chi trả không có căn cứ pháp lý và thuộc đối tượng phải hoàn trả với tư cách khoản lợi bất chính.
Trên thực tế, Phán quyết số 2020가단306634 do Tòa án địa phương Tây Seoul tuyên ngày 4. 11. 2021 và Phán quyết số 2022가단237856 do Tòa án địa phương Nam Seoul tuyên ngày 15. 12. 2022 cũng xác định theo cùng quan điểm rằng việc chi trả thù lao khi không có nghị quyết của hội đồng quản trị là trái pháp luật.
Tổng hợp các nhận định này cho thấy cơ cấu sau đây.
Trường hợp | Đánh giá pháp lý |
Chỉ có phê duyệt mức trần của đại hội đồng cổ đông | Không đầy đủ |
Không có nghị quyết của hội đồng quản trị | Không công nhận căn cứ chi trả |
Đã hoàn tất việc chi trả thù lao | Hoàn trả khoản lợi bất chính |
Điều này có thể ảnh hưởng đáng kể đến phương thức chi trả thù lao vốn được thực hiện theo thông lệ.
3. Thù lao của thành viên hội đồng quản trị | Trách nhiệm pháp lý phát sinh khi chi trả trái pháp luật
Căn cứ pháp lý của việc chi trả thù lao cho thành viên hội đồng quản trị chỉ được công nhận khi đáp ứng các thủ tục nghị quyết theo Luật Thương mại của Hàn Quốc.
Nếu không thực hiện các thủ tục này, việc chi trả thù lao có thể dẫn đến trách nhiệm dân sự.
Trách nhiệm hoàn trả khoản lợi bất chính
Theo Điều 741 Bộ luật Dân sự Hàn Quốc, người thu được lợi ích mà không có căn cứ pháp luật phải hoàn trả lợi ích đó.
Đối với thù lao của thành viên hội đồng quản trị, căn cứ pháp lý của việc chi trả sẽ không được công nhận nếu khoản tiền được trả khi không có nghị quyết của đại hội đồng cổ đông hoặc hội đồng quản trị.
Trong trường hợp này, khoản thù lao được xác định là khoản chi trả không có căn cứ pháp luật và số tiền đã trả thuộc đối tượng phải hoàn trả.
Do đó, khiếm khuyết trong thủ tục thông qua nghị quyết về thù lao của thành viên hội đồng quản trị có thể làm mất căn cứ của chính việc chi trả và dẫn đến vấn đề hoàn trả toàn bộ số tiền đã thanh toán.
Hệ quả pháp lý của việc mở rộng hạn chế quyền biểu quyết
Trong quá trình thông qua nghị quyết về thù lao của thành viên hội đồng quản trị, quyền biểu quyết của cổ đông có lợi ích trực tiếp liên quan đến khoản thù lao đó có thể bị hạn chế.
Gần đây, phạm vi hạn chế quyền biểu quyết được giải thích theo hướng áp dụng rộng rãi không chỉ ở giai đoạn quyết định thù lao của từng người mà còn ở các nghị quyết nền tảng như nghị quyết về mức trần thù lao.
• Khả năng phát sinh tranh chấp về hiệu lực của chính nghị quyết về mức trần thù lao
• Không công nhận căn cứ chi trả thù lao do khiếm khuyết của nghị quyết
• Gia tăng khả năng xem xét lại hiệu lực của các nghị quyết trước đây và phát sinh tranh chấp
Cách giải thích này làm tăng mức độ kiểm soát đối với toàn bộ quá trình thông qua nghị quyết về thù lao và có thể dẫn đến các hệ quả pháp lý nêu trên.
Hệ quả pháp lý của khiếm khuyết trong nghị quyết
Nếu quá trình thông qua nghị quyết có các khiếm khuyết sau đây, nghị quyết đó có thể bị vô hiệu hoặc bị hủy bỏ.
• Không đáp ứng số đại biểu hoặc tỷ lệ biểu quyết theo luật định hoặc điều lệ công ty
• Có khiếm khuyết nghiêm trọng về thủ tục
Khi nghị quyết có những khiếm khuyết này, việc chi trả thù lao cho thành viên hội đồng quản trị dựa trên nghị quyết đó khó được công nhận là khoản chi trả hợp pháp.
Theo đó, khoản thù lao đã chi trả cũng có thể bị yêu cầu hoàn trả.
4. Thù lao của thành viên hội đồng quản trị | Những vấn đề trọng yếu doanh nghiệp cần rà soát
Để phòng ngừa tranh chấp liên quan đến thù lao của thành viên hội đồng quản trị, doanh nghiệp cần rà soát trước cơ cấu và thủ tục quyết định thù lao.
Danh mục kiểm tra
Hạng mục rà soát |
|---|
Mức trần hoặc tiêu chí thù lao đã được quy định rõ ràng tại đại hội đồng cổ đông hay chưa |
Thù lao của từng người đã được quyết định cụ thể bằng nghị quyết của hội đồng quản trị hay chưa |
Tiêu chí tính và phương thức chi trả thù lao đã được lập thành văn bản nội bộ hay chưa |
Việc hạn chế quyền biểu quyết của cổ đông đồng thời là thành viên hội đồng quản trị đã được áp dụng phù hợp hay chưa |
Các khoản thù lao đã chi trả trước đây có khả năng tồn tại khiếm khuyết về thủ tục hay không |
Đặc biệt, nếu việc chi trả thực tế được tiến hành theo thông lệ trong khi mới chỉ xác định mức trần thù lao, doanh nghiệp cần rà soát trước vì có khả năng phát sinh vấn đề pháp lý theo các tiêu chí gần đây.
Hỗ trợ của nhóm pháp lý doanh nghiệp
Các luật sư chuyên về doanh nghiệp của Công ty Luật Daeryun cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý tổng thể, bao gồm rà soát cơ chế thù lao, hoàn thiện cơ cấu nghị quyết và xây dựng phương án ứng phó tranh chấp.
▶ Xem xét các khiếm khuyết về thủ tục có thể phát sinh trong quá trình xác định mức trần và quyết định thù lao của từng người, đồng thời đề xuất phương án sửa đổi điều lệ và quy định nội bộ
▶ Xem xét các vấn đề pháp lý liên quan đến khoản thù lao đã chi trả, xác định phạm vi hoàn trả khoản lợi bất chính và xây dựng phương án ứng phó
▶ Phân tích phạm vi trách nhiệm của công ty và người quản lý khi phát sinh tranh chấp như vụ kiện phái sinh do cổ đông khởi kiện, đồng thời đề xuất phương án ứng phó theo từng giai đoạn tố tụng
▶ Xem xét các vấn đề về quản trị công ty như hạn chế quyền biểu quyết và hiệu lực của nghị quyết, đồng thời xây dựng biện pháp kiểm soát nội bộ nhằm phòng ngừa tranh chấp
Nếu có lo ngại về khiếm khuyết thủ tục hoặc khả năng phát sinh tranh chấp liên quan đến thù lao của thành viên hội đồng quản trị, có thể trao đổi với 🔗luật sư chuyên về doanh nghiệp để rà soát trước và xây dựng phương án ứng phó.
