MỤC LỤC
- 1. Vụ kiện về Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc, diễn biến cụ thể?
- - Vụ kiện về Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc, quy định pháp luật và án lệ liên quan?
- 2. Vụ kiện về Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc, nhận định của các tòa cấp dưới?
- 3. Vụ kiện về Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc, nhận định của Tòa án Tối cao Hàn Quốc?
- 4. Vụ kiện về Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc, phương án của Daeryun?
1. Vụ kiện về Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc, diễn biến cụ thể?
Vụ kiện liên quan đến Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc này được khởi kiện lần đầu vào năm 2020.
Trước khi trình bày chi tiết diễn biến vụ kiện, cần giới thiệu các cá nhân và doanh nghiệp có liên quan.
Công ty A là doanh nghiệp cho thuê xe tại Hàn Quốc. Khoảng năm 2018, công ty bắt đầu xây dựng ý tưởng về “dịch vụ mới cho phép người dùng dễ dàng gọi taxi thông qua ứng dụng”.
Khi bắt đầu chuẩn bị triển khai, Công ty A đã mua lại doanh nghiệp phát triển phần mềm Công ty B. Sau khi trở thành công ty con của Công ty A, Công ty B đã phát triển ứng dụng cần thiết cho dịch vụ gọi xe.
Vai trò của Công ty B không chỉ giới hạn ở việc phát triển ứng dụng. Công ty này còn ký với Công ty A một “hợp đồng môi giới đặt chỗ”, trong đó có nội dung tuyển dụng và quản lý người sử dụng dịch vụ, đồng thời thực hiện thay việc quyết toán các chi phí liên quan đến dịch vụ lái xe.
Nói cách khác, dưới sự chỉ đạo của Công ty A, Công ty B đảm nhiệm thay toàn bộ hoạt động vận hành dịch vụ gọi taxi.
Công ty A cũng ký “hợp đồng cung cấp dịch vụ lái xe” với Công ty C, một doanh nghiệp cung ứng nhân lực.
Theo đó, Công ty C tuyển dụng và cung cấp nhân lực lái taxi, còn Công ty A thanh toán các chi phí liên quan.
Sau khi ký hợp đồng, Công ty C bắt đầu tuyển tài xế.
Trong quá trình này, D đã ký hợp đồng với Công ty C với tư cách là “tài xế làm việc tự do”.
Theo cơ chế này, D lái taxi vào mỗi cuối tuần với tư cách người làm việc tự do và được trả tiền cho công việc đó.
Tranh chấp phát sinh khi Công ty C thông báo rằng không thể tiếp tục làm việc với D do cắt giảm nhân sự.
D đã nộp đơn yêu cầu bảo vệ đối với việc sa thải trái pháp luật lên Ủy ban Quan hệ lao động địa phương của Hàn Quốc. Tuy nhiên, ủy ban này bác đơn không xét nội dung với lý do D không phải là người lao động theo Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc.
D không chấp nhận quyết định này và yêu cầu Ủy ban Quan hệ lao động trung ương Hàn Quốc xem xét lại. Ủy ban trung ương nhận định rằng “D là ‘người lao động’ theo Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc vì đã cung cấp sức lao động trong quan hệ phụ thuộc nhằm nhận tiền lương”.
Theo đó, ủy ban xác định thông báo cắt giảm nhân sự trong vụ việc này có thể được xem là hành vi sa thải. Do Công ty A vi phạm nghĩa vụ thông báo bằng văn bản theo Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc, việc này thuộc trường hợp “sa thải trái pháp luật”.
Không đồng ý với kết quả trên, Công ty A khởi kiện yêu cầu hủy quyết định xem xét lại về việc bảo vệ đối với sa thải trái pháp luật.
Vụ kiện về Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc, quy định pháp luật và án lệ liên quan?
◈ Quy định pháp luật liên quan
Điều 27 Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc (Thông báo bằng văn bản về lý do sa thải, v.v.)
① Khi sa thải người lao động, người sử dụng lao động phải thông báo bằng văn bản về lý do và thời điểm sa thải.
② Việc sa thải người lao động chỉ có hiệu lực khi được thông báo bằng văn bản theo khoản 1.
◈ Án lệ liên quan
“Việc xác định một người có phải là người lao động theo Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc hay không không phụ thuộc vào hình thức hợp đồng là hợp đồng lao động, hợp đồng khoán việc hay hợp đồng ủy nhiệm, mà phải dựa trên bản chất thực tế của quan hệ cung cấp sức lao động, cụ thể là người cung cấp sức lao động có làm việc cho người sử dụng lao động trong quan hệ phụ thuộc tại doanh nghiệp hoặc nơi làm việc nhằm nhận tiền lương hay không. Để xác định có tồn tại quan hệ phụ thuộc hay không, cần xem xét tổng hợp nhiều điều kiện kinh tế và xã hội, bao gồm việc người sử dụng lao động có quyết định nội dung công việc và áp dụng nội quy lao động hoặc quy định về công vụ, nhân sự hay không; người sử dụng lao động có thực hiện sự chỉ đạo và giám sát đáng kể trong quá trình làm việc hay không; người sử dụng lao động có ấn định thời gian, địa điểm làm việc và người lao động có bị ràng buộc bởi các yêu cầu đó hay không; người cung cấp sức lao động có thể độc lập kinh doanh và tự chịu trách nhiệm tài chính, chẳng hạn như tự sở hữu thiết bị, nguyên vật liệu hoặc công cụ làm việc hay thuê người thứ 3 thực hiện công việc thay mình hay không; người cung cấp sức lao động có tự chịu rủi ro về việc tạo ra lợi nhuận hoặc phát sinh thua lỗ từ việc cung cấp sức lao động hay không; tính chất của khoản thù lao có phải là khoản đối ứng trực tiếp cho sức lao động hay không; có quy định mức lương cơ bản hoặc lương cố định hay không; có khấu trừ thuế thu nhập từ lao động tại nguồn hay không; tính liên tục của quan hệ cung cấp sức lao động cũng như sự tồn tại và mức độ phụ thuộc riêng vào người sử dụng lao động; và người đó có được pháp luật về an sinh xã hội công nhận tư cách người lao động hay không.” (tham khảo phán quyết 2004다29736 của Tòa án Tối cao Hàn Quốc, tuyên ngày 2006. 12. 7., v.v.)
“Khi xác định ai là người sử dụng lao động đối với một người lao động, cần căn cứ vào quan hệ lao động thực tế, không phụ thuộc vào hình thức hợp đồng hoặc nội dung của các quy định pháp luật liên quan, đồng thời phải xem xét tổng hợp các yếu tố đã được cân nhắc khi xác định tư cách người lao động theo Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc.” (tham khảo phán quyết 97다56235 của Tòa án Tối cao Hàn Quốc, tuyên ngày 1999. 2. 9.; phán quyết 2007다7973 của Tòa án Tối cao Hàn Quốc, tuyên ngày 2008. 10. 23.; phán quyết 2019다252004 của Tòa án Tối cao Hàn Quốc, tuyên ngày 2023. 8. 18., v.v.)
2. Vụ kiện về Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc, nhận định của các tòa cấp dưới?
Nhận định của hội đồng xét xử cấp 1 và cấp 2 phụ trách vụ việc liên quan đến Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc không thống nhất.
Trước hết, hội đồng xét xử cấp 1 đã ra phán quyết có lợi cho Công ty A.
Hội đồng xét xử cấp 1 nhận định rằng Công ty C, doanh nghiệp cung ứng nhân lực đã ký hợp đồng với D, có cơ cấu và tư cách hoạt động độc lập, đồng thời tự tuyển dụng và đào tạo tài xế mà không chịu sự chỉ đạo hoặc giám sát của Công ty A.
Tòa cũng cho rằng các tài xế tự do không có nghĩa vụ theo hợp đồng phải tuân theo sự chỉ đạo và giám sát của Công ty A.
Tòa cho biết thêm, mặc dù Công ty B dường như đã quản lý thông tin về tình hình làm việc của tài xế thông qua ứng dụng, chẳng hạn như thời điểm bắt đầu, kết thúc công việc và việc không nhận cuốc, nhưng điều này là không thể tránh khỏi do đặc điểm của dịch vụ dựa trên nền tảng.
Trong quá trình tố tụng, D cho rằng khi lái xe, D bắt buộc phải đi theo lộ trình do ứng dụng hướng dẫn và khi không chở khách thì chỉ được chờ tại địa điểm do ứng dụng chỉ định; điều này tương đương với việc Công ty A quyết định nội dung công việc cụ thể.
Về vấn đề này, tòa án cấp 1 giải thích rằng “việc lộ trình và địa điểm chờ được xác định bằng dữ liệu lớn và thuật toán là yêu cầu không thể tránh khỏi để hoạt động kinh doanh này được duy trì liên tục”.
Cơ cấu kinh doanh chỉ được thiết kế để các tài xế tham gia dịch vụ gọi xe và nhận khoản thù lao hợp lý cho việc cung cấp dịch vụ; vì vậy, khó có thể xác định rằng nội dung công việc cụ thể đã được chỉ đạo.
Tuy nhiên, nhận định của hội đồng xét xử phúc thẩm lại khác.
Tòa phúc thẩm xác định D là người lao động theo Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc vì đã cung cấp sức lao động trong quan hệ phụ thuộc.
Trước hết, hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định rằng các tài xế tự do không có quyền tự quyết định bất kỳ phần nào trong nội dung công việc của mình.
Nhận định này dựa trên việc tài xế phải nói những câu hướng dẫn dịch vụ bắt buộc ở từng giai đoạn sau khi người dùng lên xe và không được chở hành khách khác ngoài người sử dụng dịch vụ đó trong thời gian vận hành.
Công ty B cũng đã phân phát nhiều tài liệu đào tạo, cẩm nang công việc cơ bản và quy định làm việc cho Công ty C cùng các doanh nghiệp đối tác khác; tòa giải thích rằng các tài liệu này quy định trực tiếp và cụ thể những việc tài xế phải làm hoặc không được làm.
Ngoài ra, khi người dùng khiếu nại về một số tài xế, nhân viên Công ty B đã trực tiếp đến nhà để xe và tiến hành nhiều hoạt động đào tạo.
Dựa trên những tình tiết này, hội đồng xét xử phúc thẩm cho rằng D dường như đã chịu sự chỉ đạo và giám sát cụ thể.
Tòa giải thích thêm rằng Công ty C, doanh nghiệp cung ứng nhân lực, chủ yếu chỉ tuyển dụng và cung cấp nhân lực cần thiết cho hoạt động dịch vụ do Công ty A vận hành, đồng thời nhận rồi chuyển khoản thù lao cho số nhân lực đó; do vậy, không thể xác định Công ty C đã thực hiện việc quản lý lao động một cách độc lập.
Vì vậy, tòa nhấn mạnh rằng chủ thể thực tế vận hành dịch vụ gọi taxi là Công ty A; Công ty B cũng chỉ thực hiện một số công việc phục vụ hoạt động dịch vụ theo ủy thác của Công ty A, nên không thể được xem là người sử dụng lao động thực tế.
Trước việc phán quyết bị đảo ngược, Công ty A cho biết sẽ kháng cáo lần cuối và vụ việc được chuyển lên Tòa án Tối cao Hàn Quốc.
3. Vụ kiện về Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc, nhận định của Tòa án Tối cao Hàn Quốc?
Tòa án Tối cao Hàn Quốc tiếp tục xét xử vụ việc liên quan đến Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc và đưa ra phán quyết giống với tòa phúc thẩm.
Tòa xác định D, người từng làm tài xế tự do, là “người lao động”.
Tòa án Tối cao Hàn Quốc chỉ ra rằng “mặc dù Công ty A ký ‘hợp đồng môi giới đặt chỗ’ với Công ty B và giao công ty này thực hiện công việc vận hành dịch vụ, toàn bộ tiền lương và nội dung công việc của các tài xế tự do đều do Công ty A quyết định. Ngoài khoản phí hoa hồng và tiền dịch vụ lái xe được khấu trừ từ số tiền người dùng thanh toán, toàn bộ doanh thu còn lại đều thuộc về Công ty A.”
Tòa cho biết mặc dù do đặc điểm của công việc tự do, tài xế có quyền không đăng ký nhận xe vào ngày không muốn làm việc và có thể đăng ký vào ngày mình lựa chọn, nhưng cuối cùng tài xế chỉ có thể thực hiện công việc khi Công ty B, đơn vị vận hành ứng dụng, chấp nhận đăng ký và bố trí xe. Vì vậy, có cơ sở để xác định thời gian và địa điểm thực hiện công việc lái xe do Công ty A quyết định.
Công ty B còn áp dụng hệ thống cấp độ tài xế và thanh toán khoản phí đặc biệt khác nhau tùy theo cấp độ. Do các tiêu chí đánh giá bao gồm số cuốc xe, quãng đường, số lần không nhận hoặc hủy cuốc, tòa cho rằng khó có thể xác định tài xế được tự do lựa chọn việc nhận cuốc, nghỉ ngơi hoặc kết thúc công việc.
Tòa án Tối cao Hàn Quốc kết luận rằng tòa phúc thẩm không nhận định sai về tư cách người lao động theo Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc hoặc việc hình thành quan hệ hợp đồng lao động trực tiếp ngầm định, do đó bác kháng cáo lần cuối của Công ty A.
4. Vụ kiện về Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc, phương án của Daeryun?
Qua vụ kiện liên quan đến Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc, bài viết đã phân tích phán quyết của Tòa án Tối cao Hàn Quốc xác định rằng tài xế tự do cũng có thể được coi là người lao động theo pháp luật hiện hành nếu chịu sự chỉ đạo và giám sát đáng kể của người sử dụng lao động.
Cùng với sự xuất hiện ngày càng nhiều của các nền tảng dựa trên dữ liệu số và thuật toán, số người cung cấp sức lao động thông qua những nền tảng này cũng đang gia tăng.
Phán quyết của Tòa án Tối cao Hàn Quốc công nhận tư cách người lao động của người làm việc trên nền tảng đã đặt ra nhiều vấn đề cần xem xét đối với các doanh nghiệp vận hành nền tảng.
Phán quyết này được dự kiến sẽ có ảnh hưởng đáng kể đến việc xét xử các vụ việc liên quan đến người lao động tự do khác hiện đang được giải quyết tại các tòa cấp dưới.
Daeryun Law Firm LLC vận hành riêng 🔗 “Nhóm pháp lý doanh nghiệp” và 🔗“Nhóm lao động và tai nạn lao động”, với các luật sư phụ trách những lĩnh vực liên quan.
Người sử dụng lao động đang thuê người làm việc trên nền tảng hoặc người làm việc tự do cung cấp sức lao động thông qua nền tảng có vấn đề cần trao đổi về Luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc có thể liên hệ với Daeryun Law Firm LLC.
