MỤC LỤC
- 1. Chế độ sáng chế của người lao động | Các vụ kiện về khoản thù lao cho sáng chế của người lao động trên thế giới
- - Cơ cấu xác định khoản thù lao cho sáng chế của người lao động tại Hàn Quốc
- - Phương pháp xác định khoản thù lao và xu hướng kiện tụng về sáng chế của người lao động tại Nhật Bản
- - Điều kiện về “lợi ích đặc biệt đáng kể” tại Vương quốc Anh
- - Nguyên tắc tự do hợp đồng và vụ việc “1 đô la” tại Hoa Kỳ
- - Cơ cấu xác định khoản thù lao nghiêm ngặt và có hệ thống tại Đức
- - Bảng so sánh theo từng quốc gia
- 2. Chế độ sáng chế của người lao động | Điều kiện công nhận sáng chế, cơ sở xác định khoản thù lao
- - Các điều kiện để sáng chế được công nhận
- 3. Chế độ sáng chế của người lao động | Chiến lược ứng phó của doanh nghiệp Hàn Quốc trước khi mở rộng ra nước ngoài
- - Sự hỗ trợ của Daeryun
1. Chế độ sáng chế của người lao động | Các vụ kiện về khoản thù lao cho sáng chế của người lao động trên thế giới
Chế độ sáng chế của người lao động cho phép người sử dụng lao động kế thừa quyền đối với sáng chế do người lao động hoàn thành trong quá trình thực hiện công việc để thương mại hóa một cách ổn định, đồng thời bảo đảm người lao động được nhận khoản thù lao hợp lý.
Đối với người sử dụng lao động, đây là cơ chế phòng ngừa rủi ro không thể bảo đảm quyền đối với công nghệ cốt lõi; đối với người lao động, đây là cơ chế cân bằng nhằm bảo đảm những đóng góp sáng tạo của họ được đánh giá công bằng.
Tuy nhiên, khoản thù lao cho sáng chế của người lao động cũng là một rủi ro đối với doanh nghiệp vì tranh chấp pháp lý có thể phát triển thành vụ kiện có quy mô nhiều tỷ won Hàn Quốc.
Đặc biệt, trong bối cảnh hoạt động R&D ở nước ngoài, việc thành lập pháp nhân ở nước ngoài và các giao dịch M&A toàn cầu ngày càng gia tăng, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với những vụ kiện ngoài dự kiến nếu không hiểu chính xác chế độ sáng chế của người lao động tại từng quốc gia.
Dưới đây là phương pháp xác định khoản thù lao và các vụ kiện liên quan đến sáng chế của người lao động tại Hàn Quốc, Nhật Bản, Anh, Hoa Kỳ và Đức.
Cơ cấu xác định khoản thù lao cho sáng chế của người lao động tại Hàn Quốc
Theo khoản 6 Điều 15 Luật Khuyến khích sáng chế của Hàn Quốc, người lao động chuyển giao quyền đối với sáng chế của mình cho người sử dụng lao động có quyền nhận “khoản thù lao hợp lý”.
Mức thù lao được xác định dựa trên lợi ích mà người sử dụng lao động thu được và mức độ đóng góp của người sử dụng lao động cũng như người lao động vào việc hoàn thiện sáng chế.
Tòa án Tối cao Hàn Quốc đã phán quyết rằng lợi ích mà người sử dụng lao động thu được là lợi ích phát sinh từ việc khai thác độc quyền và loại trừ, vượt quá phạm vi quyền sử dụng thông thường miễn phí (phán quyết 2009다75178 của Tòa án Tối cao Hàn Quốc).
Tòa án thường áp dụng cơ cấu sau đây.
- Xác định tổng doanh thu
- Áp dụng tỷ lệ tiền bản quyền giả định
- Phản ánh tỷ lệ đóng góp của quyền độc quyền
Về lý thuyết, cơ cấu này được xây dựng chặt chẽ, nhưng có hạn chế là doanh nghiệp khó dự đoán chính xác trước mức thù lao.
Phương pháp xác định khoản thù lao và xu hướng kiện tụng về sáng chế của người lao động tại Nhật Bản
Nhật Bản có cơ cấu tương tự Hàn Quốc.
Theo khoản 7 Điều 35 Luật Sáng chế của Nhật Bản, mức thù lao được xác định dựa trên lợi ích mà người sử dụng lao động thu được, chi phí và đóng góp của người sử dụng lao động, chế độ đãi ngộ dành cho người lao động cùng các tình tiết khác.
Tòa án Nhật Bản chỉ xem “lợi nhuận vượt mức” mà người sử dụng lao động thu được ngoài phạm vi quyền sử dụng thông thường là cơ sở xác định khoản thù lao.
Trong thực tiễn, cơ quan xét xử thường tính theo công thức doanh thu × tỷ lệ doanh thu vượt mức, sau đó áp dụng tỷ lệ tiền bản quyền giả định cho kết quả này.
Trước đây, sau khi liên tiếp có các phán quyết tuyên khoản thù lao lớn, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đã tiến hành sửa đổi toàn diện quy định nội bộ về sáng chế của người lao động.
Điều kiện về “lợi ích đặc biệt đáng kể” tại Vương quốc Anh
Điều 40 Luật Sáng chế của Vương quốc Anh quy định rằng khoản thù lao cho sáng chế của người lao động chỉ được công nhận khi đáp ứng hai điều kiện sau đây.
- Sáng chế mang lại lợi ích đặc biệt đáng kể cho người sử dụng lao động
- Việc trả thù lao là hợp lý
Các án lệ chính
- Kelly and Chiu v. GE Healthcare Ltd. (2009)
- Shanks v. Unilever Plc (2019)
Tòa án Tối cao Vương quốc Anh từng công nhận “lợi ích đặc biệt đáng kể” sau khi so sánh mức độ đóng góp của sáng chế với tổng lợi nhuận của công ty.
Tại Vương quốc Anh, số trường hợp được công nhận đủ điều kiện nhận thù lao tương đối ít và cơ cấu này được đánh giá là có lợi cho doanh nghiệp.
Nguyên tắc tự do hợp đồng và vụ việc “1 đô la” tại Hoa Kỳ
Hoa Kỳ không có đạo luật riêng về sáng chế của người lao động; nguyên tắc cốt lõi là tự do hợp đồng.
Do đó, doanh nghiệp thường đưa điều khoản chuyển giao trước quyền đối với sáng chế vào hợp đồng lao động và quy định rằng khoản thù lao đã được tính trong tiền lương, nên thông thường không trả khoản thù lao riêng.
Trong vụ Mosser Indus. Inc. v. Hagar năm 1978, tòa án đã xác định rằng việc chỉ trả 1 đô la cho sáng chế của người lao động cũng có hiệu lực.
Như vậy, Hoa Kỳ có cơ cấu chú trọng quyền của người sử dụng lao động và các tranh chấp thường được giải quyết như vấn đề giải thích hợp đồng.
Cơ cấu xác định khoản thù lao nghiêm ngặt và có hệ thống tại Đức
Đức là một trong những quốc gia có cơ chế bảo vệ sáng chế của người lao động nghiêm ngặt nhất thế giới.
Theo Điều 9 Luật về sáng chế của người lao động của Đức, khoản thù lao cho sáng chế của người lao động = giá trị của sáng chế × tỷ lệ phần đóng góp của người lao động.
- Giá trị của sáng chế → doanh thu × tỷ lệ tiền bản quyền tiêu chuẩn
- Tỷ lệ phần đóng góp → xem xét tổng hợp mức độ đóng góp vào việc xác định nhiệm vụ, giải quyết nhiệm vụ, chức vụ và các yếu tố khác
Tòa án Tư pháp Liên bang Đức đã phán quyết rằng thỏa thuận về khoản thù lao có thể bị xác định là vô hiệu nếu có sự bất công rõ rệt (phán quyết ngày 12 tháng 11 năm 2024).
Đối với doanh nghiệp, Đức là quốc gia đòi hỏi mức độ quản lý đặc biệt chặt chẽ.
Bảng so sánh theo từng quốc gia
Quốc gia | Cơ cấu cơ bản | Mức độ rủi ro đối với doanh nghiệp |
Hàn Quốc | Dựa trên lợi nhuận vượt mức + mức độ đóng góp | Trung bình |
Nhật Bản | Tương tự Hàn Quốc | Trung bình đến cao |
Vương quốc Anh | Điều kiện về lợi ích đặc biệt đáng kể | Thấp |
Hoa Kỳ | Nguyên tắc tự do hợp đồng | Thấp |
Đức | Hướng dẫn xác định theo luật định + áp dụng nghiêm ngặt | Rất cao |
2. Chế độ sáng chế của người lao động | Điều kiện công nhận sáng chế, cơ sở xác định khoản thù lao
Chế độ sáng chế của người lao động là cơ chế cân bằng nhằm giúp doanh nghiệp thương mại hóa công nghệ một cách ổn định, đồng thời bảo vệ những đóng góp sáng tạo của người lao động.
Tuy nhiên, do phương pháp xác định khoản thù lao và cơ cấu pháp lý có sự khác biệt đáng kể giữa các quốc gia, đối với doanh nghiệp hoạt động trên phạm vi toàn cầu, đây là lĩnh vực quản lý rủi ro pháp lý quan trọng, không chỉ là vấn đề xây dựng quy định nội bộ.
Sáng chế là sản phẩm sáng tạo có tính tiên tiến dưới dạng tư tưởng kỹ thuật sử dụng quy luật tự nhiên.
Ý tưởng đơn thuần, mô hình kinh doanh hoặc khái niệm trừu tượng không được coi là sáng chế; sản phẩm phải có cấu trúc kỹ thuật và khả năng triển khai cụ thể.
Điều này có nghĩa là để thuộc phạm vi áp dụng của chế độ thù lao cho sáng chế của người lao động, trước hết thành quả đó phải là “sáng chế có thể được pháp luật bảo hộ”.
Các điều kiện để sáng chế được công nhận
Để được công nhận về mặt pháp lý, sáng chế phải đáp ứng các điều kiện sau đây.
① Khả năng áp dụng công nghiệp: Công nghệ phải có thể được sử dụng lặp lại trong công nghiệp; ý tưởng mới ở giai đoạn lý thuyết hoặc thử nghiệm là chưa đủ.
② Tính mới: Sáng chế không được trùng với công nghệ đã được công bố trong hoặc ngoài nước trước khi nộp đơn.
③ Trình độ sáng tạo: Công nghệ phải đạt mức mà người có trình độ thông thường trong lĩnh vực kỹ thuật tương ứng không thể dễ dàng suy ra.
④ Đáp ứng yêu cầu về nội dung bản mô tả: Nội dung sáng chế phải được mô tả rõ ràng và cụ thể để bên thứ 3 có thể tái tạo.
3. Chế độ sáng chế của người lao động | Chiến lược ứng phó của doanh nghiệp Hàn Quốc trước khi mở rộng ra nước ngoài
Trước khi thành lập pháp nhân R&D ở nước ngoài, mở rộng hoạt động M&A ở nước ngoài hoặc thiết kế chế độ thù lao cho sáng chế của người lao động, doanh nghiệp cần kiểm tra các vấn đề sau đây.
① Xây dựng riêng quy định về sáng chế của người lao động cho từng quốc gia: Việc áp dụng đồng loạt quy định của trụ sở chính tại Hàn Quốc có thể phát sinh rủi ro.
② Điều chỉnh hợp đồng lao động phù hợp với pháp luật sở tại: Cơ cấu hợp đồng đặc biệt quan trọng tại Hoa Kỳ và Đức.
③ Lập hồ sơ về quy trình khai báo sáng chế và trả thù lao: Tính chính đáng về thủ tục có vai trò quyết định trong vụ kiện.
④ Thiết lập trước tiêu chí trả thù lao: Tại Đức và Nhật Bản, tiêu chí rõ ràng có thể giúp giảm tranh chấp.
⑤ Kiểm tra rủi ro về sáng chế của người lao động khi thẩm định giao dịch M&A: Khoản thù lao chưa được thanh toán trong quá khứ có thể trở thành nghĩa vụ nợ tiềm tàng.
Những điểm chính giúp giảm rủi ro liên quan đến khoản thù lao cho sáng chế của người lao động
Sự hỗ trợ của Daeryun
Chế độ sáng chế của người lao động là lĩnh vực rủi ro quản trị liên quan trực tiếp đến chiến lược sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp.
Công ty Luật Daeryun cung cấp các dịch vụ pháp lý tổng hợp sau đây thông qua hệ thống phối hợp giữa luật sư chuyên về quyền sở hữu trí tuệ, luật sư chuyên về doanh nghiệp, luật sư có kinh nghiệm phân tích pháp luật nước ngoài và luật sư sáng chế.
· Thiết kế cơ cấu xác định khoản thù lao
· Rà soát hợp đồng của pháp nhân R&D ở nước ngoài
· Ứng phó với vụ kiện về khoản thù lao cho sáng chế của người lao động
· Phân tích rủi ro liên quan đến sáng chế của người lao động khi thẩm định giao dịch M&A
Chế độ sáng chế của người lao động vừa là nền tảng để bảo đảm năng lực cạnh tranh về công nghệ, vừa có thể trở thành rủi ro kiện tụng toàn cầu nếu được thiết kế không phù hợp.
Đối với doanh nghiệp Hàn Quốc hướng tới trở thành doanh nghiệp toàn cầu, đây là thời điểm cần hiểu chính xác các vụ kiện liên quan đến sáng chế của người lao động và sự khác biệt giữa chế độ của từng quốc gia, đồng thời triển khai chiến lược ứng phó chú trọng thiết kế từ trước.
Nếu cần hỗ trợ, có thể đặt lịch với Daeryun, công ty luật đứng thứ 9 tại Hàn Quốc (theo số liệu kê khai thuế giá trị gia tăng với Cơ quan Thuế Quốc gia Hàn Quốc năm 25), qua 🔗Đặt lịch tư vấn pháp luật với luật sư về quyền sở hữu trí tuệ.
Xem thêm
