Tái cơ cấu chuỗi cung ứng toàn cầu tăng tốc… bước dịch chuyển chiến lược của doanh nghiệp Hàn Quốc sang Ấn Độ và Việt Nam

Việc các nhà máy tại Vũ Hán và Quảng Đông, Trung Quốc, ngừng hoạt động trong đại dịch COVID-19 đã tác động trực tiếp đến toàn bộ ngành sản xuất toàn cầu.

Ví dụ, theo tổ chức phân tích thị trường AutoForecast Solutions, trong năm 2021, ngành ô tô đã bị gián đoạn sản xuất hơn khoảng 7,7 triệu xe do tình trạng thiếu chất bán dẫn.

Chỉ số vận tải container Thượng Hải (SCFI), một chỉ số cước vận tải biển toàn cầu, cũng tăng vọt từ khoảng 1.000 vào năm 2020 lên hơn 5.000 vào năm 2021, khiến chi phí logistics tăng gấp 4~5 lần.

Những trải nghiệm này đã khiến doanh nghiệp phải xem xét lại các tiêu chí xây dựng chiến lược chuỗi cung ứng.

Nhận thức rằng cần xây dựng một cơ cấu phân tán để rủi ro tại một khu vực cụ thể không ảnh hưởng đến toàn bộ hoạt động sản xuất, thay vì chỉ tập trung giảm thiểu chi phí sản xuất, ngày càng phổ biến.

Xung đột giữa Mỹ và Trung Quốc là một yếu tố quan trọng khác làm thay đổi cơ cấu chuỗi cung ứng.

Điển hình là Mỹ vừa cung cấp trợ cấp cho hoạt động sản xuất chất bán dẫn theo 「CHIPS and Science Act (2022)」, vừa áp đặt điều kiện hạn chế đầu tư vào chất bán dẫn tiên tiến tại Trung Quốc.

Bộ Thương mại Mỹ cũng tăng cường 「Export Administration Regulations (EAR)」 nhằm hạn chế xuất khẩu thiết bị và công nghệ bán dẫn sang Trung Quốc.

Các quy định này khiến doanh nghiệp phải đối mặt với cơ chế trong đó “lựa chọn địa điểm sản xuất cũng đồng nghĩa với lựa chọn rủi ro pháp lý”.

Nguyên nhân là khi hoạt động sản xuất tập trung tại một quốc gia cụ thể, toàn bộ hoạt động kinh doanh có thể bị ảnh hưởng bởi những thay đổi chính sách liên quan đến quốc gia đó.

Chiến tranh Nga - Ukraine đã gây tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng năng lượng và nguyên liệu thô.

Giá khí đốt tự nhiên tăng cùng với sự tăng vọt của giá các kim loại chủ chốt như niken và nhôm đã làm thay đổi cơ cấu chi phí của toàn ngành sản xuất.

Căng thẳng gia tăng tại Trung Đông và rủi ro hàng hải ở Biển Đỏ càng làm tăng mức độ bất định của chuỗi cung ứng.

Một số hãng vận tải biển đang lựa chọn tuyến đường vòng qua châu Phi thay vì đi qua Kênh đào Suez, khiến cả thời gian và chi phí vận chuyển đều tăng.

Những thay đổi này khiến việc dự báo lịch trình thu mua và kế hoạch sản xuất trở nên khó khăn hơn, làm gia tăng nhu cầu thiết kế chuỗi cung ứng linh hoạt hơn.

Cơ cấu sản xuất tập trung vào Trung Quốc trước đây là phương thức rất hiệu quả về mặt giảm chi phí và nâng cao hiệu suất sản xuất.

Trên thực tế, các doanh nghiệp toàn cầu đã duy trì trong thời gian dài chiến lược tập trung sản xuất tại Trung Quốc, nơi có lợi thế về chi phí nhân công và cơ sở hạ tầng.

Tuy nhiên, cơ cấu này tiềm ẩn vấn đề rủi ro tập trung tại một khu vực cụ thể.

Do đó, doanh nghiệp phải đồng thời xem xét một cơ cấu vừa duy trì hiệu suất sản xuất vừa phân tán được rủi ro.

Để khắc phục những hạn chế này, doanh nghiệp đang điều chỉnh chiến lược theo hướng phân tán các cơ sở sản xuất.

Đây không chỉ là việc bổ sung cơ sở sản xuất mà gần với cách tiếp cận thiết kế lại toàn bộ chuỗi cung ứng.

Việt Nam đã trở thành một cơ sở sản xuất quan trọng trong ngành sản xuất toàn cầu.

Đối với các doanh nghiệp Hàn Quốc, cơ sở hạ tầng sản xuất quy mô lớn đã được xây dựng với Samsung Electronics giữ vai trò trung tâm, đồng thời Việt Nam đảm nhiệm vị trí quan trọng trong toàn ngành điện tử và linh kiện.

Gần đây, hoạt động tại Việt Nam có xu hướng mở rộng từ sản xuất chủ yếu dựa vào lắp ráp sang cả chức năng nghiên cứu và phát triển. Việc Samsung Electronics vận hành trung tâm R&D tại Hà Nội là một ví dụ tiêu biểu cho sự thay đổi này.

Chính phủ Việt Nam cũng đang tích cực thu hút đầu tư nước ngoài thông qua các chính sách phát triển ngành bán dẫn và công nghiệp công nghệ cao.

Đây là yếu tố thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ cơ sở sản xuất sang trung tâm công nghiệp dựa trên công nghệ.

Tuy nhiên, Việt Nam vẫn còn hạn chế về nguồn nhân lực công nghệ cao và chuỗi cung ứng linh kiện chưa phát triển đầy đủ. Vì vậy, trong giai đoạn hiện nay, Việt Nam nên được đánh giá là cứ điểm bổ trợ để phân tán chức năng sản xuất hơn là một cơ cấu thay thế hoàn toàn Trung Quốc.

Ấn Độ giữ vai trò quan trọng trong quá trình tái cơ cấu chuỗi cung ứng theo cách khác với Việt Nam.

Đặc điểm nổi bật nhất là quốc gia này vừa là cơ sở sản xuất vừa là một thị trường tiêu dùng khổng lồ.

Thị trường nội địa dựa trên dân số khoảng 1,4 tỷ người mang lại nền tảng nhu cầu dài hạn cho doanh nghiệp, đồng thời tạo ra cơ cấu cho phép vừa sản xuất tại địa phương vừa thâm nhập thị trường.

Đây cũng là lý do các doanh nghiệp lớn như Samsung Electronics và LG Electronics mở rộng cơ sở sản xuất tại Ấn Độ.

Chính phủ Ấn Độ cũng đang tích cực thu hút đầu tư nước ngoài, trong đó có việc áp dụng chương trình PLI (Production Linked Incentive) để phát triển ngành sản xuất.

Chính sách này tạo nền tảng để các doanh nghiệp toàn cầu chuyển dịch cơ sở sản xuất.

Tuy nhiên, Ấn Độ được đánh giá là thị trường có rủi ro vận hành cao sau khi gia nhập do thủ tục hành chính phức tạp, cơ sở hạ tầng còn hạn chế và khả năng thay đổi quy định.

Trong môi trường chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng đa cực, việc rà soát pháp lý ngay từ giai đoạn thiết kế cơ cấu kinh doanh là yếu tố trọng yếu trong quản lý rủi ro doanh nghiệp.

Theo đó, Nhóm pháp lý doanh nghiệp hỗ trợ thực tiễn trong các lĩnh vực sau.

Đặc biệt, Công ty Luật Daeryun đã ký kết MOU với hãng luật địa phương tại Việt Nam và xây dựng cơ sở hợp tác để hỗ trợ doanh nghiệp gia nhập khu vực thuộc Chính sách Hướng Nam mới.

Thông qua cơ sở này, công ty cung cấp phương án ứng phó với những thay đổi của pháp luật địa phương và tư vấn pháp lý theo cơ chế tích hợp.

Trong quá trình mở rộng hoạt động kinh doanh toàn cầu, nếu doanh nghiệp cần quản lý có hệ thống các rủi ro pháp lý ngay từ giai đoạn thiết kế cơ cấu, có thể tham khảo ý kiến tư vấn của 🔗luật sư doanh nghiệp để chuẩn bị phương án ứng phó.