Thủ tục phân chia di sản thừa kế | Khoản tiền bảo hiểm nhân thọ do người thừa kế thế vị nhận có phải là lợi ích đặc biệt theo Bộ luật Dân sự Hàn Quốc hay không

Trước khi người để lại di sản A qua đời, B, một trong những người con của A, đã qua đời trước.

Trước khi B qua đời, A đã giao kết hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, trong đó B là người được bảo hiểm và những người thừa kế của B được chỉ định là người thụ hưởng bảo hiểm. A là bên mua bảo hiểm và đã đóng phí bảo hiểm.

Sau đó A qua đời, và các bên đối ứng, với tư cách là những người thừa kế của B đồng thời là người thừa kế thế vị của A, đã nhận khoản tiền bảo hiểm trong vụ việc này.

Những người yêu cầu và các bên đối ứng, đều là người thừa kế của A, đã yêu cầu phân chia di sản thừa kế thông qua yêu cầu chính và yêu cầu phản tố.

Tòa án cấp dưới xác định khoản tiền bảo hiểm trong vụ việc này là lợi ích đặc biệt theo Điều 1008 Bộ luật Dân sự Hàn Quốc, đưa khoản tiền này vào khối di sản thuộc diện phân chia và tính phần thừa kế cụ thể của các bên đối ứng.

Điều 1008 Bộ luật Dân sự Hàn Quốc (Phần thừa kế của người nhận lợi ích đặc biệt)

Trường hợp trong số những người đồng thừa kế có người đã được người để lại di sản tặng cho tài sản hoặc di tặng, nếu tài sản đã nhận chưa đạt đến phần thừa kế của người đó thì người đó được hưởng phần thừa kế trong phạm vi phần còn thiếu.

Tuy nhiên, Tòa án Tối cao Hàn Quốc đã hủy quyết định của tòa án cấp dưới và chuyển vụ việc về Tòa án cấp cao Seoul để xét xử lại.

1. Khoản tặng cho mà người thừa kế thế vị nhận từ người để lại di sản trước khi xảy ra sự kiện làm phát sinh thừa kế thế vị có phải là lợi ích đặc biệt hay không (không)

2. Trường hợp người để lại di sản giao kết hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, trong đó người được thế vị là người được bảo hiểm và người thừa kế thế vị là người thụ hưởng bảo hiểm, đồng thời đóng phí với tư cách bên mua bảo hiểm, sau đó người được thế vị qua đời và người thừa kế thế vị nhận tiền bảo hiểm nhân thọ: thời điểm tặng cho (thời điểm chỉ định người thụ hưởng bảo hiểm) và khoản tiền bảo hiểm đó có phải là lợi ích đặc biệt hay không (không)

-Mục đích của Điều 1008 Bộ luật Dân sự Hàn Quốc là bảo đảm sự công bằng giữa những người đồng thừa kế. Khi trong số họ có người nhận lợi ích đặc biệt do được người để lại di sản tặng cho tài sản hoặc di tặng, tài sản đã nhận được xem là phần thừa kế được cấp trước và được tính đến khi xác định phần thừa kế cụ thể.

-Nếu người thừa kế thế vị nhận tài sản tặng cho từ người để lại di sản trước khi xảy ra sự kiện làm phát sinh thừa kế thế vị thì tài sản đó không được nhận với tư cách người thừa kế, nên không thể được xem là phần thừa kế được cấp trước. Nếu xem đây là phần thừa kế được cấp trước, một kết quả bất hợp lý sẽ phát sinh: khoản lợi vốn không phải là lợi ích đặc biệt nếu người để lại di sản qua đời trước người được thế vị lại trở thành lợi ích đặc biệt chỉ vì sự kiện ngẫu nhiên là người được thế vị qua đời trước người để lại di sản. Vì vậy, khoản lợi mà người thừa kế thế vị nhận trong trường hợp nêu trên không được xem là lợi ích đặc biệt.

-Khi xác định một giao dịch tặng cho có thuộc khối di sản cần phân chia để tính phần thừa kế cụ thể hay không, không được chỉ xem xét tính chất pháp lý của hành vi định đoạt tài sản của người để lại di sản theo cách hình thức và trừu tượng. Cần căn cứ vào việc hành vi định đoạt đó, xét trên thực tế, có phải là giao dịch không có đối giá làm giảm tài sản của người để lại di sản hay không.(Tham khảo phán quyết ngày 2021.8.19. của Tòa án Tối cao Hàn Quốc, vụ án 2017다230338, và phán quyết ngày 2022.8.11. của Tòa án Tối cao Hàn Quốc, vụ án 2020다247428)

- Trường hợp người để lại di sản giao kết hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, trong đó người được thế vị là người được bảo hiểm và người thừa kế thế vị là người thụ hưởng bảo hiểm, đồng thời đóng phí với tư cách bên mua bảo hiểm, sau đó người được thế vị qua đời và người thừa kế thế vị nhận tiền bảo hiểm nhân thọ, thì có cơ sở xác định rằng việc tặng cho làm giảm tài sản của người để lại di sản trên thực tế đã xảy ra ngay tại thời điểm chỉ định người thừa kế thế vị làm người thụ hưởng bảo hiểm.

Theo quan điểm này, do người thừa kế thế vị đã được chỉ định làm người thụ hưởng bảo hiểm trước khi xảy ra sự kiện làm phát sinh thừa kế thế vị, nên dù sau đó họ nhận tiền bảo hiểm nhân thọ khi điều kiện là người được thế vị qua đời được đáp ứng, khoản tiền đó vẫn không được nhận với tư cách người thừa kế. Vì vậy, khoản tiền bảo hiểm không thể được xem là lợi ích đặc biệt mang tính chất phần thừa kế được cấp trước.

Trên cơ sở lập luận pháp lý nêu trên, Tòa án Tối cao Hàn Quốc xác định việc tặng cho cho các bên đối ứng đã được thực hiện ngay khi A chỉ định họ làm người thụ hưởng bảo hiểm trước khi B qua đời. Do đó, khoản tiền bảo hiểm mà các bên đối ứng nhận sau khi B qua đời không được nhận với tư cách người thừa kế và không phải là lợi ích đặc biệt mang tính chất phần thừa kế được cấp trước.

Tòa án cấp dưới đã xem khoản tiền bảo hiểm này là một phần của khối di sản cần phân chia để tính phần thừa kế cụ thể của các bên đối ứng. Tuy nhiên, Tòa án Tối cao Hàn Quốc quyết định rằng nhận định đó dựa trên sự hiểu sai nguyên tắc pháp lý về lợi ích đặc biệt của người thừa kế thế vị và là sai sót ảnh hưởng đến kết quả xét xử.

Việc tài sản được tặng cho khi còn sống có phải là lợi ích đặc biệt hay không phải được xác định bằng cách xem xét tài sản, thu nhập, mức sống và hoàn cảnh gia đình của người để lại di sản khi còn sống, đồng thời cân nhắc sự công bằng giữa những người đồng thừa kế để đánh giá liệu việc tặng cho đó có thể được xem là trao trước một phần di sản mà người dự kiến trở thành người thừa kế sẽ được hưởng hay không.(Phán quyết ngày 1998.12.8. của Tòa án Tối cao Hàn Quốc, vụ án 97므513, 520, 97스12)

Nếu giá trị của lợi ích đặc biệt vượt quá phần thừa kế, người nhận lợi ích đặc biệt không có nghĩa vụ theo Bộ luật Dân sự Hàn Quốc phải hoàn trả phần vượt quá.

Khi cần tư vấn pháp lý của luật sư chuyên về thừa kế đối với thủ tục phân chia di sản, người đọc có thể đề nghị Nhóm Gia đình và Thừa kế của Daeryun Law Firm LLC tư vấn.