MỤC LỤC
- 1. Di chúc | Điều kiện
- - Người có thể lập di chúc
- 2. Di chúc | Hình thức
- - Di chúc bằng văn bản viết tay
- - Di chúc bằng bản ghi âm
- - Di chúc bằng văn bản công chứng
- - Di chúc bằng văn bản bí mật
- - Di chúc miệng trong tình trạng khẩn cấp
- 3. Di chúc | Nội dung
- - Những vấn đề pháp luật cho phép định đoạt bằng di chúc
- - Những vấn đề không thể định đoạt bằng di chúc
- 4. Di chúc | Hiệu lực
- - Thời điểm phát sinh hiệu lực của di chúc
- - Hiệu lực và việc thực hiện di chúc
- - Trường hợp tòa án can thiệp dù có di chúc
- 5. Di chúc | Thu hồi và sửa đổi
- - Phương thức thu hồi di chúc
- - Hiệu lực và tiêu chí áp dụng khi thu hồi
- - Hệ quả khi văn bản di chúc bị thất lạc
- 6. Di chúc | Vô hiệu
- - Trường hợp chỉ một phần di chúc vô hiệu
- - Những điểm cần xem xét khi đánh giá hiệu lực
- 7. Di chúc | Thực hiện
- - Thủ tục cơ bản để thực hiện di chúc
- - Người thực hiện di chúc
- - Trường hợp cần thủ tục kiểm chứng di chúc
- 8. Di chúc | Danh sách kiểm tra
- - Hệ thống xử lý vụ việc của luật sư về thừa kế
1. Di chúc | Điều kiện
Di chúc là phương thức để một người tự do thể hiện ý chí cuối cùng về tài sản và các quan hệ pháp luật của mình sau khi qua đời.
Người có thể lập di chúc
Bộ luật Dân sự Hàn Quốc quy định nghiêm ngặt về người có thể lập di chúc và thời điểm có thể lập di chúc (Điều 1061 「Bộ luật Dân sự Hàn Quốc」).
Hạng mục | Điều kiện |
Điều kiện về độ tuổi | Chỉ người từ đủ 17 tuổi mới có thể lập di chúc |
Trạng thái tinh thần | Phải có năng lực nhận thức và phán đoán tại thời điểm lập di chúc |
Theo đó, người dưới 17 tuổi hoặc người từ đủ 17 tuổi nhưng không có năng lực nhận thức và phán đoán không thể lập di chúc hợp lệ.
Điều này là do một người chỉ có thể tự do lập di chúc theo ý chí của mình khi có khả năng tinh thần để nhận thức và đánh giá hợp lý hậu quả của hành vi cũng như ý nghĩa của hành vi đó.
2. Di chúc | Hình thức
Di chúc chỉ được công nhận hiệu lực pháp lý khi tuân thủ nghiêm ngặt các thủ tục về hình thức.
Bộ luật Dân sự Hàn Quốc quy định tổng cộng 5 hình thức lập di chúc và di chúc chỉ được xác lập hợp lệ khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện của một trong những hình thức này (Điều 1066 đến Điều 1070 「Bộ luật Dân sự Hàn Quốc」).
Di chúc bằng văn bản viết tay
Di chúc bằng văn bản viết tay là hình thức di chúc do người lập di chúc trực tiếp viết bằng tay.
Di chúc bằng văn bản viết tay chỉ hợp lệ khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau.
Điều kiện | Giải thích |
Toàn bộ văn bản phải được viết tay | Người lập di chúc phải tự tay viết toàn bộ nội dung di chúc (không được đánh máy, nhờ người khác viết hoặc dùng bản ghi âm) |
Ghi ngày lập | Phải ghi chính xác năm, tháng, ngày; nếu thiếu thì di chúc vô hiệu |
Tự tay ghi họ tên | Họ tên phải được ghi bằng chữ viết tay |
Ký tên hoặc đóng dấu | Bắt buộc phải tự tay ký tên hoặc đóng dấu |
Các lỗi thường gặp trong thực tiễn
ví dụ: tháng 7 năm 2025
▷ Do người khác viết thay
▷ Bổ sung nội dung di chúc bằng bản ghi âm hoặc video
Di chúc bằng bản ghi âm
Di chúc bằng bản ghi âm là hình thức người lập di chúc trình bày nội dung bằng lời nói và ghi âm lại.
Điều kiện | Giải thích |
Giọng nói của người lập di chúc | Người lập di chúc phải tự trình bày nội dung bằng chính giọng nói của mình |
Có 2 người làm chứng | Phải có ít nhất 2 người làm chứng hiện diện khi lập di chúc |
Ghi âm họ tên | Người lập di chúc và từng người làm chứng phải nói rõ họ tên của mình trong bản ghi âm |
Nêu rõ ngày và nội dung | Bản ghi âm phải bao gồm cả ngày lập và toàn bộ nội dung di chúc |
Các lỗi thường gặp trong thực tiễn
▷ Có thể phát sinh tranh chấp sau này nếu giọng nói của người lập di chúc không rõ ràng
Di chúc bằng văn bản công chứng
Di chúc bằng văn bản công chứng là hình thức người lập di chúc trình bày bằng lời nói nội dung di chúc với công chứng viên, sau đó công chứng viên lập thành văn bản và công chứng.
Điều kiện | Giải thích |
Lời trình bày của người lập di chúc | Người lập di chúc trình bày bằng lời nói nội dung di chúc với công chứng viên |
Ghi chép của công chứng viên | Công chứng viên lập nội dung di chúc thành văn bản |
Đọc lại và xác nhận | Công chứng viên đọc lại văn bản di chúc đã lập để người lập di chúc xác nhận |
Có 2 người làm chứng | Phải có ít nhất 2 người làm chứng hiện diện trong toàn bộ quá trình |
Trong trường hợp này, người khiếm thị hoặc người không thể ký tên không được làm chứng cho di chúc bằng văn bản công chứng.
Di chúc bằng văn bản bí mật
Di chúc bằng văn bản bí mật là hình thức người lập di chúc tự viết hoặc nhờ người khác viết nội dung, sau đó niêm phong và nộp cho công chứng viên.
Sự tồn tại của di chúc được xác nhận nhưng nội dung được giữ bí mật với mọi người cho đến khi người lập di chúc qua đời.
Điều kiện | Giải thích |
Niêm phong văn bản di chúc đã đóng dấu | Người lập di chúc đóng dấu và niêm phong văn bản do mình tự viết hoặc nhờ người khác viết |
Nộp trước mặt công chứng viên | Nộp phong bì trước mặt công chứng viên và 2 người làm chứng |
Ghi họ tên và ký tên của người lập di chúc | Ghi họ tên, ngày nộp trên phong bì và ký tên hoặc ghi họ tên kèm đóng dấu |
Xác nhận của công chứng viên | Công chứng viên lập hồ sơ công chứng xác nhận việc người lập di chúc đã nộp văn bản |
Di chúc miệng trong tình trạng khẩn cấp
Di chúc miệng trong tình trạng khẩn cấp là hình thức di chúc mà người lập di chúc tuyên đạt bằng lời nói trong tình huống nguy cấp.
Đây là hình thức di chúc ngoại lệ, chỉ được phép khi người lập di chúc cận kề cái chết hoặc được dự đoán là sắp mất ý thức.
Điều kiện | Giải thích |
Có mặt ít nhất 2 người làm chứng | Người lập di chúc tuyên đạt bằng lời nói trước ít nhất 2 người làm chứng |
Ghi chép và đọc lại | 1 người trong số những người làm chứng ghi lại nội dung di chúc, đọc lại cho người lập di chúc nghe và được người này xác nhận |
Ký tên hoặc ghi họ tên và đóng dấu | Người lập di chúc và tất cả người làm chứng đều ký tên hoặc đóng dấu |
Điều kiện về tính cấp bách | Phải là tình huống không thể lập di chúc bằng văn bản do bệnh tật, thiên tai hoặc nguyên nhân tương tự |
3. Di chúc | Nội dung
Do di chúc là hành vi phát sinh hiệu lực pháp lý sau khi người lập di chúc qua đời nên chỉ những nội dung do pháp luật quy định mới được công nhận hiệu lực.
Di chúc có thể quy định không chỉ các vấn đề về tài sản mà còn cả các vấn đề về nhân thân và quan hệ pháp luật gia đình.
Bộ luật Dân sự Hàn Quốc liệt kê những vấn đề có thể được định đoạt bằng di chúc; nội dung nằm ngoài phạm vi này không có hiệu lực (Điều 1065 「Bộ luật Dân sự Hàn Quốc」).
Những vấn đề pháp luật cho phép định đoạt bằng di chúc
Phân loại | Nội dung |
Chỉ định phương thức phân chia di sản thừa kế | Có thể chỉ định người được nhận di sản và cách thức phân chia |
Chỉ định phần thừa kế hoặc ủy thác việc chỉ định | Có thể xác định phần thừa kế khác với tỷ lệ thừa kế theo pháp luật |
Chỉ định người thực hiện di chúc | Có thể chỉ định người thực hiện nội dung di chúc hoặc yêu cầu tòa án bổ nhiệm |
Di tặng tài sản cụ thể | Có thể di tặng một tài sản cụ thể |
Di tặng chung | Di tặng theo tỷ lệ hoặc toàn bộ tài sản còn lại |
Xác lập tín thác | Có thể xác lập tín thác bằng di chúc, có hiệu lực sau khi qua đời |
Công nhận quan hệ cha mẹ và con (認知) | Có thể công nhận con sinh ngoài hôn nhân |
Chỉ định người giám hộ | Có thể chỉ định người giám hộ cho con chưa thành niên hoặc người đang được giám hộ thành niên |
Chấp thuận việc từ bỏ phần thừa kế bắt buộc theo luật định | Tuy nhiên, việc từ bỏ phần thừa kế bắt buộc khi còn sống phải đáp ứng các điều kiện riêng |
Thành lập pháp nhân quỹ và góp tài sản | Có thể thành lập pháp nhân quỹ bằng việc góp tài sản đồng thời với thời điểm qua đời |
Quyên tặng cho tổ chức công ích | Di tặng tài sản cho tổ chức phi lợi nhuận, Nhà nước hoặc chính quyền địa phương |
Xem thêm
Những vấn đề không thể định đoạt bằng di chúc
Bộ luật Dân sự Hàn Quốc chỉ công nhận hiệu lực của di chúc đối với những nội dung được pháp luật quy định.
Do đó, những nội dung di chúc sau đây không có hiệu lực pháp lý.
▷ Nội dung tước quyền thừa kế của một người thừa kế cụ thể
▷ Nội dung đặt ra điều kiện hoặc nghĩa vụ bị pháp luật cấm
▷ Nội dung di chúc mang tính phỉ báng dựa trên thông tin sai sự thật
4. Di chúc | Hiệu lực
Di chúc phát sinh hiệu lực pháp lý kể từ thời điểm người lập di chúc qua đời (Điều 1090 「Bộ luật Dân sự Hàn Quốc」).
Khi còn sống, người lập di chúc có thể thu hồi hoặc sửa đổi di chúc bất cứ lúc nào; trước khi người này qua đời, nội dung di chúc không có hiệu lực ràng buộc pháp lý.
Thời điểm phát sinh hiệu lực của di chúc
Phân loại | Giải thích |
Thời điểm phát sinh hiệu lực | Phát sinh hiệu lực ngay khi người lập di chúc qua đời |
Hiệu lực hồi tố | Nội dung di chúc phát sinh hiệu lực hồi tố từ thời điểm người lập di chúc qua đời |
Địa vị pháp lý của di chúc trước khi người lập di chúc qua đời | Trước khi người lập di chúc qua đời, di chúc chỉ là sự thể hiện ý chí và không có hiệu lực ràng buộc pháp lý |
Vì vậy, khi còn sống, người lập di chúc có thể tự do bán bất động sản cho bên thứ 3 hoặc thay đổi nội dung di chúc.
Hiệu lực và việc thực hiện di chúc
Di chúc phát sinh hiệu lực khi người lập di chúc qua đời, nhưng việc định đoạt tài sản hoặc thay đổi quan hệ nhân thân trên thực tế được thực hiện thông qua việc thi hành di chúc.
Căn cứ vào hiệu lực của di chúc, người thực hiện di chúc có thể thực hiện các hành vi pháp lý sau.
Nội dung di chúc | Phương thức thực hiện di chúc |
Di tặng tài sản cụ thể | Có thể đăng ký chuyển quyền sở hữu sang tên người được di tặng |
Chỉ định phần thừa kế | Có thể phân chia theo nội dung di chúc thay vì theo quy định thừa kế của pháp luật |
Công nhận quan hệ cha mẹ và con (認知) | Có thể yêu cầu điều chỉnh sổ đăng ký quan hệ gia đình |
Chỉ định người giám hộ | Tòa án có thể quyết định bổ nhiệm người giám hộ căn cứ vào nội dung di chúc |
Trường hợp tòa án can thiệp dù có di chúc
Di chúc là một phương tiện pháp lý có hiệu lực, nhưng trong những trường hợp sau có thể cần sự can thiệp của tòa án hoặc người thứ ba.
: Đối với bất động sản, cần thực hiện thủ tục đăng ký kèm theo di chúc, giấy chứng tử và các tài liệu khác
▷ Tranh chấp về việc người lập di chúc đã qua đời hay chưa
: Nếu thời điểm hoặc việc qua đời không rõ ràng thì cần có phán quyết của tòa án
▷ Vụ kiện xác nhận di chúc vô hiệu
: Nếu một số người thừa kế phản đối nội dung di chúc thì có thể yêu cầu xác nhận di chúc vô hiệu
5. Di chúc | Thu hồi và sửa đổi
Người lập di chúc có thể tự do thu hồi hoặc sửa đổi di chúc bất cứ lúc nào khi còn sống (Điều 1093 「Bộ luật Dân sự Hàn Quốc」).
Do di chúc chỉ phát sinh hiệu lực khi người lập di chúc qua đời nên người này có thể thay đổi nội dung di chúc khi còn sống mà không bị hạn chế.
Phương thức thu hồi di chúc
Phương thức | Giải thích |
Lập di chúc mới | Nếu lập di chúc mới có nội dung khác hoặc mâu thuẫn với di chúc trước thì di chúc lập sau được ưu tiên áp dụng |
Thu hồi rõ ràng | Thể hiện rõ ý chí thu hồi bằng câu “Thu hồi di chúc đề ngày ○○ năm ○○” |
Hủy văn bản di chúc | Đối với di chúc bằng văn bản viết tay hoặc văn bản bí mật, người lập di chúc có thể thể hiện ý chí bằng cách tự xé, đốt hoặc hủy văn bản di chúc |
Hành vi định đoạt tài sản | Nếu người lập di chúc định đoạt khi còn sống tài sản đã được di tặng bằng di chúc thì phần đó được xem là đã bị thu hồi theo cách mặc nhiên |
Hiệu lực và tiêu chí áp dụng khi thu hồi
Di chúc được lập sau được ưu tiên áp dụng; ngay cả khi các di chúc được lập theo cùng một hình thức thì di chúc có ngày lập muộn hơn có hiệu lực.
Người lập di chúc cũng có thể chỉ thu hồi hoặc sửa đổi một phần di chúc.
Trong trường hợp này, di chúc lập sau chỉ được ưu tiên đối với phần đã sửa đổi, còn các phần khác của di chúc trước vẫn có hiệu lực.
Hệ quả khi văn bản di chúc bị thất lạc
Ngay cả khi văn bản di chúc bị thất lạc, di chúc vẫn hợp lệ nếu không phải do người lập di chúc thu hồi; nếu chứng minh được nội dung thì có thể viện dẫn hiệu lực của di chúc.
Phán quyết số 96다21119 ngày 20. 9. 1996 của Tòa án Tối cao Hàn Quốc
6. Di chúc | Vô hiệu
Di chúc chỉ hợp lệ khi được người có năng lực nhận thức và phán đoán lập, đồng thời đáp ứng đầy đủ các hình thức và thủ tục theo Bộ luật Dân sự Hàn Quốc.
Nếu không đáp ứng các điều kiện này hoặc phát sinh vấn đề sau khi lập, di chúc có thể vô hiệu toàn bộ hoặc vô hiệu một phần.
Loại | Lý do |
Không có năng lực lập di chúc | Người dưới 17 tuổi hoặc người không có năng lực nhận thức và phán đoán |
Vi phạm hình thức | Không tuân thủ hình thức luật định |
Không đáp ứng điều kiện lập di chúc | Thiếu ngày lập, không ghi họ tên hoặc lỗi tương tự |
Cưỡng ép hoặc lừa dối | Bị người khác cưỡng ép hoặc lừa dối |
Vi phạm giới hạn pháp lý | Vi phạm trật tự công cộng, đạo đức xã hội hoặc định đoạt nội dung bị cấm |
Người thừa kế làm giả hoặc sửa đổi di chúc | Can thiệp, sửa đổi trái phép văn bản di chúc |
Di chúc cũng không có hiệu lực nếu nội dung vi phạm trật tự xã hội hoặc quy định pháp luật mang tính bắt buộc (Điều 103 「Bộ luật Dân sự Hàn Quốc」).
Trường hợp chỉ một phần di chúc vô hiệu
Ngay cả khi một phần di chúc vô hiệu, các phần còn lại vẫn có thể tiếp tục có hiệu lực.
Tuy nhiên, nếu việc loại bỏ phần vô hiệu khiến ý chí của người lập di chúc không thể được giải thích hoặc làm phát sinh mâu thuẫn khi xem xét toàn bộ mục đích của di chúc thì toàn bộ di chúc có thể vô hiệu.
Những điểm cần xem xét khi đánh giá hiệu lực
(năng lực nhận thức và phán đoán, có bị cưỡng ép hay không, v.v.)
∙ Hình thức và điều kiện phải tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn luật định
∙ Nếu di chúc vô hiệu, việc thừa kế được thực hiện theo các quy định về thừa kế theo pháp luật
∙ Người bảo quản di chúc phải lưu ý cả trách nhiệm bảo quản, quản lý và việc bảo đảm tính xác thực của di chúc
7. Di chúc | Thực hiện
Ngay cả khi di chúc đã được xác lập hợp lệ, vẫn phải trải qua thủ tục “thực hiện di chúc” để tài sản được phân chia trên thực tế hoặc ý chí trong di chúc được thực hiện.
Thực hiện di chúc là một loạt thủ tục nhằm sắp xếp di sản thừa kế và thực hiện việc di tặng hoặc nghĩa vụ kèm theo; người thực hiện di chúc do người lập di chúc chỉ định hoặc do tòa án bổ nhiệm sẽ tiến hành các công việc này (Điều 1090 đến Điều 1099 「Bộ luật Dân sự Hàn Quốc」).
Thủ tục cơ bản để thực hiện di chúc
>Người thừa kế và người có quyền lợi liên quan chính thức mở văn bản di chúc tại Tòa án Gia đình Hàn Quốc và xác nhận tính hợp lệ
② Chỉ định hoặc bổ nhiệm người thực hiện di chúc
>Nếu đã được chỉ định trong di chúc thì áp dụng theo chỉ định; nếu không thì tòa án bổ nhiệm
③ Xác nhận thẩm quyền của người thực hiện di chúc
>Chuẩn bị thực hiện các quyền như chuyển quyền sở hữu bất động sản, thu hồi khoản phải thu
④ Tiến hành thực hiện di chúc
>Phân chia tài sản, thực hiện việc di tặng và nghĩa vụ kèm theo theo nội dung di chúc
⑤ Báo cáo hoàn tất việc thực hiện di chúc
>Báo cáo cho người có quyền lợi liên quan sau khi hoàn thành toàn bộ nội dung di chúc
Xem thêm
Người thực hiện di chúc
Người thực hiện di chúc là người thực hiện nội dung di chúc sau khi di chúc phát sinh hiệu lực.
Người lập di chúc có thể tự do chỉ định người thực hiện di chúc trong di chúc (Điều 1090 「Bộ luật Dân sự Hàn Quốc」).
Nếu không có người thực hiện di chúc, Tòa án Gia đình Hàn Quốc có thể bổ nhiệm theo yêu cầu của người thừa kế hoặc người có quyền lợi liên quan.
Quyền hạn và nghĩa vụ chính của người thực hiện di chúc
∙ Có thể hạn chế việc người thừa kế định đoạt tài sản
∙ Có nghĩa vụ và trách nhiệm thực hiện nội dung di chúc
∙ Phải chịu trách nhiệm nếu cố ý hoặc do lỗi vô ý nghiêm trọng gây thiệt hại
Trường hợp cần thủ tục kiểm chứng di chúc
Di chúc bằng văn bản viết tay, di chúc bằng bản ghi âm và di chúc bằng văn bản bí mật phải trải qua thủ tục kiểm chứng tại Tòa án Gia đình Hàn Quốc sau khi người lập di chúc qua đời (Điều 1091 「Bộ luật Dân sự Hàn Quốc」).
Tuy nhiên, di chúc bằng văn bản công chứng được miễn thủ tục kiểm chứng vì đã được lập dưới sự chứng nhận của công chứng viên.
Thủ tục kiểm chứng nhằm ngăn chặn việc sửa đổi, làm giả văn bản di chúc và bảo đảm tính xác thực; sau khi nộp đơn tại Tòa án Gia đình Hàn Quốc, các thủ tục như xem xét, mở niêm phong và xác nhận sẽ được tiến hành.
8. Di chúc | Danh sách kiểm tra
Hình thức và phương thức lập di chúc được pháp luật quy định nghiêm ngặt.
Danh sách kiểm tra dưới đây tổng hợp những vấn đề cốt lõi liên quan đến di chúc.
▷ Sẽ sử dụng hình thức nào trong 5 hình thức theo Bộ luật Dân sự Hàn Quốc?
▷ Đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện về chữ ký, ngày tháng, người làm chứng tương ứng với từng hình thức di chúc chưa?
▷ Nội dung “trao tài sản nào cho ai” đã được ghi cụ thể và rõ ràng chưa?
▷ Có xâm phạm phần thừa kế bắt buộc theo luật định của một người thừa kế cụ thể không?
▷ Đối với di chúc viết tay, ghi âm hoặc bí mật, có cần thủ tục kiểm chứng sau khi người lập di chúc qua đời không?
▷ Văn bản di chúc đã được bảo quản an toàn và đã có phương thức chuyển giao sau khi người lập di chúc qua đời chưa?
Hệ thống xử lý vụ việc của luật sư về thừa kế
Công ty luật này có nhiều luật sư chuyên môn với thâm niên trung bình từ 10 năm trở lên.
Tùy theo quy mô và mức độ phức tạp của vụ việc, nhóm chuyên trách gồm từ 1 đến 20 người được thành lập để xây dựng chiến lược xử lý phù hợp với từng khách hàng.
Nếu cần hỗ trợ liên quan đến việc lập và xem xét hiệu lực của di chúc, phân chia tài sản theo di chúc hoặc vụ kiện yêu cầu tuyên di chúc vô hiệu, có thể đề nghị luật sư phụ trách lĩnh vực thừa kế hỗ trợ.
