Sai sót y tế

Khi xảy ra sai sót y tế, người hành nghề y tế hoặc cơ sở y tế có thể phải đối mặt với các vấn đề pháp lý sau đây.

Trách nhiệm dân sự

Trách nhiệm hình sự

Hòa giải tranh chấp

Để cấu thành tội vô ý gây thương tích hoặc làm chết người trong nghiệp vụ do hoạt động y tế theo pháp luật Hàn Quốc, bác sĩ phải có lỗi vô ý trong nghiệp vụ tương ứng với hành vi vi phạm nghĩa vụ thận trọng trong quá trình thực hiện hoạt động y tế, đồng thời lỗi đó phải gây ra hậu quả bệnh nhân bị thương tích hoặc tử vong.

Quan hệ nhân quả giữa lỗi vô ý trong nghiệp vụ và hậu quả phát sinh phải được chứng minh bằng chứng cứ chặt chẽ, không còn nghi ngờ hợp lý.

Tham khảo phán quyết của Tòa án Tối cao Hàn Quốc ngày 1996. 11. 8., vụ án 95도2710; phán quyết ngày 2003. 1. 10., vụ án 2001도3292; phán quyết ngày 2011. 4. 28., vụ án 2010도14102, cùng các phán quyết khác

Nếu tội vô ý gây thương tích hoặc làm chết người trong nghiệp vụ được xác định, người phạm tội có thể bị xử phạt hình sự bằng hình phạt tù không kèm lao động bắt buộc theo pháp luật Hàn Quốc hoặc hình phạt tiền theo Điều 268 Bộ luật Hình sự Hàn Quốc.

Người hành nghề y tế là người làm công việc chuyên môn liên quan đến tính mạng và sức khỏe của bệnh nhân, do đó có nghĩa vụ thận trọng để cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh phù hợp với tình trạng của bệnh nhân.

Sai sót trong khám, chữa bệnh là trường hợp người hành nghề y tế vi phạm nghĩa vụ thận trọng nêu trên, không phòng tránh được rủi ro có thể dự liệu hoặc sao nhãng các biện pháp cần thiết.

Theo án lệ của Tòa án Tối cao Hàn Quốc, việc người hành nghề y tế có thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thận trọng hay không được đánh giá theo các tiêu chí sau.

Hoạt động y tế vốn tiềm ẩn những rủi ro nhất định. Vì vậy, trước khi điều trị hoặc phẫu thuật, người hành nghề y tế có nghĩa vụ thận trọng trong việc cung cấp đầy đủ cho bệnh nhân các thông tin cần thiết như kết quả dự kiến, phương án thay thế và biến chứng.

Việc điều trị được tiến hành mà không có giải thích hoặc thủ thuật được thực hiện khi chưa có sự đồng ý có thể bị đánh giá là vi phạm nghĩa vụ giải thích của người hành nghề y tế; người này có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với thiệt hại phát sinh từ hành vi đó.

Nghĩa vụ này còn bao gồm việc giải thích các hướng dẫn sinh hoạt và lưu ý mà bệnh nhân phải tuân thủ sau điều trị. Tùy từng trường hợp, thông tin cũng có thể được giải thích gián tiếp thông qua gia đình bệnh nhân.

Nếu người hành nghề y tế không thực hiện nghiêm túc ngay cả nghĩa vụ khám, chữa bệnh cơ bản và cung cấp dịch vụ thiếu trách nhiệm đến mức khó được chấp nhận theo quan niệm xã hội thông thường, việc đó có thể tự thân bị đánh giá là hành vi khám, chữa bệnh trái pháp luật.

Khi thái độ khám, chữa bệnh đạt đến mức không thể được xã hội chấp nhận như trên, người hành nghề y tế có thể phải chịu trách nhiệm do hành vi trái pháp luật gây thiệt hại ngoài hợp đồng; đây cũng có thể là căn cứ để bệnh nhân hoặc thân nhân của người đã mất yêu cầu bồi thường tổn thất tinh thần.

Tòa án Tối cao Hàn Quốc từng nhận định rằng có thể yêu cầu bồi thường tổn thất tinh thần nếu bệnh nhân phải chịu đau khổ tinh thần do việc khám, chữa bệnh thiếu trách nhiệm một cách rõ rệt.(phán quyết của Tòa án Tối cao Hàn Quốc ngày 2006. 9. 28., vụ án 2004다61402)

1. Trách nhiệm do vi phạm nghĩa vụ hợp đồng (Điều 390 Bộ luật Dân sự Hàn Quốc)

2. Trách nhiệm do hành vi trái pháp luật gây thiệt hại ngoài hợp đồng (Điều 750 Bộ luật Dân sự Hàn Quốc)

Trong vụ kiện về sai sót y tế, tòa án tập trung xem xét người hành nghề y tế có thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thận trọng hay không và quan hệ nhân quả giữa lỗi và thiệt hại.

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại chỉ được xác định khi cả hai điều kiện đều được chứng minh. Vì vậy, cơ sở y tế cần quản lý hồ sơ và quy trình khám, chữa bệnh để bảo đảm căn cứ cần thiết khi xử lý vấn đề pháp lý.

Trong một số trường hợp nhất định, tòa án có thể giới hạn một phần trách nhiệm của người hành nghề y tế và điều chỉnh số tiền bồi thường thiệt hại.

Các căn cứ giảm số tiền bồi thường thường gặp gồm:

1. Yếu tố từ phía bệnh nhân ảnh hưởng đến sự cố

2. Các tình tiết như tính bất định của hoạt động y tế được xem xét

Thỏa thuận liên quan đến sự cố y khoa là hợp đồng hòa giải thỏa thuận theo Điều 732 Bộ luật Dân sự Hàn Quốc, theo đó hai bên cùng nhượng bộ và thỏa thuận chấm dứt tranh chấp.

Thỏa thuận không bắt buộc phải được lập thành văn bản. Tuy nhiên, để chứng minh sự tồn tại và nội dung của thỏa thuận, các bên nên lập văn bản cụ thể, rõ ràng.

Nếu có thể, các bên nên tham khảo ý kiến của chuyên gia pháp lý hoặc sử dụng cơ chế “hòa giải tại tòa” của tòa án Hàn Quốc.

Nếu bệnh nhân đã thành niên và có năng lực ra quyết định, chính bệnh nhân phải tham gia thỏa thuận.

Nếu người đại diện, chẳng hạn như thành viên gia đình, tham gia thỏa thuận thì phải chứng minh rằng bệnh nhân đã ủy quyền đại diện rõ ràng. Các giấy tờ liên quan như giấy ủy quyền và giấy chứng nhận con dấu đăng ký cũng cần được chuẩn bị.

Thỏa thuận được giao kết khi không có quyền đại diện có thể bị vô hiệu. Vì vậy, cơ sở y tế phải xác minh quyền đại diện trong quá trình giao kết thỏa thuận.

Không thể tiến hành cưỡng chế thi hành án chỉ dựa trên một văn bản thỏa thuận thông thường.

Muốn cưỡng chế thi hành nội dung thỏa thuận, bên có quyền phải có căn cứ thi hành án như bản án hoặc lệnh thanh toán.

Tuy nhiên, nếu văn bản công chứng có điều khoản chấp thuận cưỡng chế thi hành thì có thể tiến hành cưỡng chế thi hành trực tiếp.

Để nâng cao tính chuyên môn và bảo đảm xét xử phù hợp đối với các vụ việc y tế, Tòa án Trung tâm quận Seoul đã chỉ định 2 hội đồng xét xử tập thể và 3 bộ phận xét xử do một thẩm phán phụ trách trong số các bộ phận xét xử dân sự làm bộ phận chuyên trách về vụ việc y tế.

Khi vụ kiện về sai sót y tế được thụ lý, bộ phận chuyên trách tương ứng sẽ giải quyết vụ việc. Sau khi vụ việc được phân công, cơ sở y tế cần kịp thời chuẩn bị tài liệu nộp cho tòa án và chỉ định luật sư phụ trách.

Sau khi đơn khởi kiện được thụ lý, các vấn đề tranh chấp được xác định và chứng cứ được thẩm tra trong thủ tục chuẩn bị tranh tụng do 1 thẩm phán phụ trách.

Cơ sở y tế nộp các tài liệu như bản tường trình về quá trình khám, chữa bệnh và bản trả lời để phản hồi các lập luận của nguyên đơn; khi cần thiết, cơ sở y tế phải làm rõ lập trường pháp lý thông qua văn bản ý kiến bổ sung.

Sau khi thủ tục chuẩn bị tranh tụng kết thúc, vụ việc có thể được khép lại bằng việc tuyên án hoặc thỏa thuận thông qua phiên tranh tụng hoặc phiên hòa giải.

Cơ sở y tế phải chuẩn bị các tài liệu sau đây để chứng minh lập trường của mình.

• Hồ sơ khám, chữa bệnh và bản dịch

Nguyên đơn phải lấy bản sao hồ sơ khám, chữa bệnh từ bệnh viện hoặc yêu cầu tòa án ra lệnh nộp hồ sơ; nếu hồ sơ có thuật ngữ chuyên môn bằng tiếng nước ngoài thì phải nộp cả bản dịch.

• Tài liệu y học

Các tài liệu như giáo trình y khoa và luận văn được nộp để chứng minh kiến thức y học liên quan trước tòa án. Cần sao chép và nộp cả bìa trước và bìa sau để có thể xác nhận ngày tháng năm phát hành, tác giả và đơn vị xuất bản.

Đối với tài liệu bằng tiếng nước ngoài, cần gạch dưới các phần quan trọng và kèm theo bản dịch.

• Xác minh sự việc và giám định

Khi cần thiết, tòa án sẽ yêu cầu cung cấp ý kiến giám định và xác minh sự việc để làm rõ kiến thức y học cùng các tình tiết thực tế; các bên phải soạn nội dung phù hợp với vấn đề tranh chấp.

• Giám định tình trạng cơ thể

Nếu bệnh nhân không tử vong, việc giám định tình trạng cơ thể được thực hiện để đánh giá vị trí và mức độ khuyết tật, tỷ lệ suy giảm khả năng lao động, chi phí điều trị trong tương lai và các vấn đề khác liên quan đến tình trạng thể chất.

Trừ trường hợp có tình tiết đặc biệt, nguyên đơn nên yêu cầu giám định tình trạng cơ thể ở giai đoạn đầu của vụ kiện.

• Giám định hồ sơ khám, chữa bệnh

Giám định hồ sơ khám, chữa bệnh là thủ tục yêu cầu chuyên gia đánh giá tính phù hợp của các biện pháp do nhân viên y tế thực hiện dựa trên hồ sơ khám, chữa bệnh và các tài liệu khác.

Việc giám định nên được tiến hành sau khi các vấn đề tranh chấp đã được xác định rõ; trong nhiều trường hợp, cả hai bên đều yêu cầu giám định riêng.

Sau khi thủ tục chuẩn bị tranh tụng kết thúc, việc tranh tụng trong vụ việc thuộc thẩm quyền của hội đồng xét xử được tiến hành với sự tham gia của 3 thẩm phán; đối với vụ việc do một thẩm phán phụ trách, việc tranh tụng được tiến hành bởi 1 thẩm phán.

Do chứng cứ thường đã được thẩm tra đầy đủ trong thủ tục chuẩn bị, phiên tranh tụng thường được tiến hành mà không cần thẩm tra bổ sung. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bác sĩ lập báo cáo giám định có thể được triệu tập làm người làm chứng chuyên môn để giải thích.