Nhãn hiệu và kiểu dáng công nghiệp

Nhãn hiệu được chia thành các loại chính như nhãn hiệu hàng hóa, nhãn hiệu dịch vụ, nhãn hiệu tập thể và nhãn hiệu tập thể chỉ dẫn địa lý; phạm vi bảo hộ cũng khác nhau tùy theo từng loại.

Nhãn hiệu hàng hóa được sử dụng cho chính sản phẩm, nhãn hiệu dịch vụ được sử dụng trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ, còn nhãn hiệu tập thể được sử dụng làm dấu hiệu của tổ chức hoặc hiệp hội.

Nhãn hiệu tập thể chỉ dẫn địa lý là nhãn hiệu dùng để thể hiện sản phẩm của một tập thể dựa trên danh tiếng và uy tín của một khu vực cụ thể, đồng thời có cơ chế bảo hộ pháp lý riêng biệt so với nhãn hiệu thông thường.

Nếu tiến hành đăng ký khi chưa hiểu chính xác các loại nhãn hiệu này, phạm vi được bảo hộ có thể bị thu hẹp hoặc quyền được xác lập không phù hợp, dẫn đến không bảo vệ được các đặc điểm cần thiết.

Vì vậy, trước khi nộp đơn, cần lựa chọn loại nhãn hiệu phù hợp với mô hình kinh doanh và chiến lược thị trường của doanh nghiệp; nếu cần thiết, có thể đồng thời nộp đơn theo nhiều loại.

Đăng ký nhãn hiệu là thủ tục nộp đơn, mẫu nhãn hiệu và danh mục hàng hóa được chỉ định cho Cơ quan Sở hữu trí tuệ Hàn Quốc, sau đó trải qua quá trình thẩm định để được đăng ký.

Trong quá trình này, đơn có thể bị từ chối do vi phạm Luật của Hàn Quốc về phòng chống cạnh tranh không lành mạnh và bảo vệ bí mật kinh doanh, tương tự với nhãn hiệu được nộp đơn trước hoặc thiếu khả năng phân biệt.

Trong trường hợp đó, người nộp đơn được tạo cơ hội sửa đổi; tuy nhiên, nếu không thực hiện việc sửa đổi theo yêu cầu thì đơn có thể bị coi là từ bỏ.

Để phòng tránh, cần xác định rõ phạm vi hàng hóa được chỉ định và xây dựng nhãn hiệu có khả năng phân biệt cao để tăng khả năng đăng ký.

Nếu có nguy cơ bị từ chối, có thể thông qua người đại diện pháp lý để nộp văn bản ý kiến, sửa đổi đơn, phản đối hoặc khởi kiện yêu cầu hủy quyết định xét xử hành chính chuyên ngành.

Vi phạm Luật Nhãn hiệu của Hàn Quốc là tội phạm hình sự thuộc loại tội không phụ thuộc vào yêu cầu xử lý của người bị hại; cơ quan điều tra có thể tiến hành điều tra và thực hiện quyền công tố ngay cả khi không có yêu cầu xử lý hình sự.

Người vi phạm có thể bị phạt tù đến 7 năm hoặc phạt tiền đến 100 triệu won Hàn Quốc; hàng hóa xâm phạm và công cụ dùng để sản xuất có thể bị tịch thu, tiêu hủy (Điều 230, Điều 236 Luật Nhãn hiệu của Hàn Quốc).

Về dân sự, chủ thể quyền có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại và áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời để thu hồi tổn thất kinh tế do hành vi xâm phạm; theo quy định suy đoán luật định, có thể chọn 1 khoản trong số lợi ích mà bên xâm phạm thu được để xác định mức bồi thường thiệt hại.

Cần thu thập kỹ chứng cứ và xác định dấu hiệu xâm phạm; để chuẩn bị cho biện pháp tịch thu, phải nộp tài liệu chứng cứ cho cơ quan điều tra hoặc tòa án ngay sau khi xác nhận hành vi xâm phạm.

▶Những điểm trọng tâm khi xử lý vấn đề pháp lý về nhãn hiệu

Để được bảo hộ dưới dạng kiểu dáng công nghiệp, đối tượng phải đáp ứng tính gắn với sản phẩm, tính hình thức, tính trực quan và tính thẩm mỹ.

Tính gắn với sản phẩm đòi hỏi đối tượng phải là động sản hữu hình có thể được giao dịch độc lập hoặc kiểu dáng kỹ thuật số; tính hình thức đòi hỏi hình dáng bên ngoài phải có thể nhận biết được thông qua sự kết hợp giữa hình khối, họa tiết và màu sắc.

Tính trực quan đòi hỏi kiểu dáng phải có thể nhận biết bằng mắt thường, còn tính thẩm mỹ đòi hỏi kiểu dáng phải đem lại cảm nhận thẩm mỹ cho người tiêu dùng thì mới được công nhận có giá trị của một kiểu dáng công nghiệp.

Kiểu chữ cũng thuộc đối tượng được bảo hộ dưới dạng kiểu dáng công nghiệp, nhưng họa tiết đơn thuần hoặc tổ hợp màu sắc không gắn với sản phẩm thì không thuộc đối tượng được bảo hộ.

Để được đăng ký kiểu dáng công nghiệp, phải đáp ứng 3 điều kiện chính là khả năng áp dụng công nghiệp, tính mới và tính sáng tạo.

Khả năng áp dụng công nghiệp có nghĩa là cùng một sản phẩm phải có thể được sản xuất hàng loạt bằng máy móc, phương pháp thủ công nghiệp hoặc phương pháp tương tự; về nguyên tắc, tác phẩm nghệ thuật hoặc đồ thủ công mỹ nghệ không đáp ứng điều kiện này.

Tính mới đòi hỏi kiểu dáng không được giống hoặc tương tự kiểu dáng đã được công khai hay phổ biến trước đó; tính sáng tạo đòi hỏi người có kiến thức thông thường không thể dễ dàng tạo ra kiểu dáng đó từ kiểu dáng đã có.

Nếu không đáp ứng các điều kiện này, đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp sẽ bị từ chối; vì vậy, việc tra cứu kiểu dáng có trước khi nộp đơn để kiểm tra khoảng trống bảo hộ là cần thiết.

Để xác lập quyền kiểu dáng công nghiệp, cần nộp đơn đăng ký kiểu dáng cho Cơ quan Sở hữu trí tuệ Hàn Quốc.

Đơn phải ghi rõ sản phẩm mang kiểu dáng, thông tin người sáng tạo, bản vẽ và bản mô tả; có thể nộp nhiều kiểu dáng trong cùng một đơn và được phép yêu cầu hưởng quyền ưu tiên theo điều ước quốc tế.

Trong quá trình thẩm định, cơ quan có thẩm quyền xem xét mức độ tương tự với kiểu dáng có trước và việc đáp ứng các điều kiện đăng ký. Nếu phát sinh căn cứ từ chối, người nộp đơn có thể nộp văn bản sửa đổi hoặc phản đối.

Đặc biệt, trước khi có quyết định đăng ký, có thể yêu cầu áp dụng ngoại lệ về mất tính mới để duy trì khả năng xác lập quyền đối với kiểu dáng đã được công khai; vì vậy, cần có phương án sử dụng thủ tục này phù hợp.

Đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp có thể bị từ chối trong các trường hợp sau.

Kiểu dáng không được bảo hộ nếu trùng hoặc tương tự với kiểu dáng đã được công khai hoặc sử dụng công khai trước đó, được nộp sau và vi phạm nguyên tắc nộp đơn đầu tiên, gây phương hại đến trật tự công cộng hoặc thuần phong mỹ tục, hay chỉ được tạo thành bởi chức năng của sản phẩm.

Việc chứa nhãn hiệu, huy hiệu hoặc quốc kỳ của người khác, hoặc có khả năng gây nhầm lẫn với kiểu dáng của người khác cũng là căn cứ từ chối.

Vì vậy, cần thực hiện đầy đủ việc tra cứu kiểu dáng có trước và đánh giá khả năng đăng ký trước khi nộp đơn.

Để phòng ngừa tranh chấp về kiểu dáng công nghiệp, cần tra cứu kiểu dáng có trước khi nộp đơn, bảo đảm bản mô tả và bản vẽ kiểu dáng rõ ràng; sau khi đăng ký, cần giám sát thị trường sản phẩm xâm phạm để kịp thời phát hiện việc sử dụng trái phép.

Khi phát hiện hành vi xâm phạm, có thể gửi thư cảnh báo trước khi thực hiện quyền để yêu cầu bên vi phạm tự nguyện rút sản phẩm khỏi thị trường; nếu bên đó không thực hiện, có thể đồng thời tiến hành thủ tục dân sự và hình sự.

Cũng cần kết hợp các phương án chủ động xác lập quyền như nộp đơn cho chuỗi kiểu dáng, áp dụng ngoại lệ về mất tính mới và sử dụng quyền ưu tiên theo điều ước quốc tế để giảm thiểu khả năng phát sinh tranh chấp.

Quyền kiểu dáng công nghiệp là quyền sở hữu trí tuệ quan trọng giúp tạo lợi thế cạnh tranh bằng cách khác biệt hóa hình thức bên ngoài của sản phẩm; do đó, việc chủ động nộp đơn và quản lý quyền kiểu dáng trong quá trình thương mại hóa là cần thiết.

Nên xem xét kỹ các điều kiện hình thành và đăng ký kiểu dáng, đồng thời bảo đảm sự khác biệt với kiểu dáng có trước rồi mới nộp đơn.

Khi xảy ra hành vi xâm phạm quyền kiểu dáng công nghiệp, việc thực hiện quyền thông qua thủ tục dân sự và hình sự, đồng thời sử dụng phù hợp cơ chế tự khai báo và quy định ngoại lệ về mất tính mới, có thể giúp giảm rủi ro pháp lý.

Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ chế ứng phó kịp thời và có chiến lược khi phát sinh tranh chấp thông qua việc giám sát thị trường và tham khảo ý kiến chuyên gia pháp lý để bảo vệ năng lực cạnh tranh về sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp.

Nếu cần hỗ trợ pháp lý liên quan đến nhãn hiệu hoặc kiểu dáng công nghiệp, có thể tham khảo ý kiến luật sư phụ trách lĩnh vực doanh nghiệp của Công ty Luật Daeryun.

▶Những điểm trọng tâm khi xử lý vấn đề pháp lý về kiểu dáng công nghiệp